گروه طالبان در شب اول ماه رمضان با حمله بر پاسگاه نیروهای خیزش مردمی در بادغیس 13 نفر را کشتند؛ سربازانی که احتمالا آماده میشدند تا غذای سحری آماده کنند و فردایش روزه بگیرند. همچنان گروه طالبان در یک هفتهی گذشته 34 غیرنظامی را کشته است. طالبان نام این کار خود را جهاد گذاشتهاند. آیا کشتن غیرنظامیان جهاد است. کشتن مسلمان در شب اول ماه رمضان برای طالبانی که مدعی دینداری و پایبندی به شریعت است، میتواند چه اساسی داشته باشد؟ با کدام مبنا یا توجیه شرعی گروه طالبان میتواند بر این جنایت سرپوشگذاری کند، جز اینکه معنای این کار طالبان قدرتطلبی از طریق خشونت است. طالبان اگر شجاعت اعلام مواضع شرعی دارند باید صادقانه بگویند چه توجیهی برای کشتن غیرنظامیان و کشتن یک مسلمان در شب اول ماه رمضان دارند. وگرنه نتیجه همان است که طالبان بهعنوان یک گروه متکی به خشونت به هیچ اصول انسانی پایبند نیست و هنوز وابسته به خشونت است.
جهاد طالبان دیگر مبنا یا توجیه شرعی ندارد. زیرا جهاد مدِ نظر طالبان چه در مفهوم سنتی آن یعنی بحث دفاع در مقابل اشغال و چه در مفهوم معاصر یعنی جهاد در مقابل دشمنان اسلام با امضای توافق این گروه با ایالات متحده امریکا کاربرد خود را از دست داده است. دادن دست دوستی با کشوری که از نظر طالبان به اصطلاح اشغالگر بود، به معنای پذیرش پایان دوران جهاد و مشروعیت جنگ مسلحانه و نظامی است. جنگ طالبان با حکومت افغانستان و کشتن غیرنظامیان نمیتواند چیزی را ثابت کند. جز اینکه طالبان بهعنوان ماشین جنگیِ که از جنگ داخلی یک ربع قرن پیش ظهور کردهاند، عمدتا متکی به خشونت بودهاند و حتا امروز و در آستانه گفتوگوهای صلح این گروه فاقد استراتژی و رهبری است که بتواند طالبان را از تکیه بر خشونت برای بهدستآوردن یا کنترل قدرت مانع شود. این نگرانی از همان آغاز که بحث صلح با طالبان جدی شد وجود داشت و بهنظر میرسد این نگرانی زیاد هم بیمورد نبوده است.
طالبان پیام آشتیجویانهی حکومت افغانستان را مبنی بر آتشبس در ماه رمضان رد کردند. این گروه در توجیه کار خود گفته است که به عملیشدن توافقنامه صلح کمتوجهی میشود. ظاهرا اشاره طالبان به رهایی زندانیان این گروه از زندانهای افغانستان است. تا کنون حکومت افغانستان 550 زندانی طالب را رها کرده است. اما طالبان خواهان رهایی پنج هزار زندانی به یکبارگی هستند. یکی از دلایل اصلی که حکومت افغانستان نمیتواند یا نمیخواهد پنج هزار زندانی طالب را یکباره رها کند، موضوع وابستگی طالبان به خشونت است. واقعا رهایی پنج هزار جنگجوی طالب در شرایطی که این گروه متکی به خشونت است، هیچ توجیه سیاسی- نظامی ندارد.
کاهش خشونت، کلید صلح است. طالبان مدعی آزادی پنج هزار زندانی خود هستند، اما از خشونت دستبردار نیستند. حکومت افغانستان نیز این موضوع را جدی گرفته و نمیخواهد خطر بزرگ رهایی پنج هزار زندانی را به جان بخرد. دولت افغانستان از گذشتهی عملکرد طالبان میترسد. بهویژه اینکه طالبان هیچ تضمینی ندادهاند که زندانیان رهاشده به میدان جنگ بازنمیگردند. پس کلید صلح و کلید زندان، کاهش و دستبرداشتن از خشونت است. بیمیلی طالبان به پایاندادن به خشونت در مقیاس بزرگ، موجب تلفات سنگین جانی و مالی میشود و این امر نهتنها غمانگیز است، بلکه فضای مذاکرات صلح را نیز آسیب میزند.
به دلایل بسیاری زمان کاهش و دستبرداشتن از خشونت فرا رسیده است. خشونت فضای صلح را در معرض خطر جدی قرار داده و باعث بیاعتمادی شده است؛ بحران کرونا خطر بسیار بزرگی را متوجه مردم افغانستان کرده که هر نوع خشونت، ولو در مقیاس کوچک مهار این بحران را دچار مشکل میکند. این بحران امنیت ملی افغانستان را تهدید میکند. حملات خشونتآمیز طالبان در ماه رمضان بهعنوان ماه رحمت الهی که بزرگترین فلسفه آن مهربانی و رحمت است، سازگاری ندارد. هوشمندانه این است که گروه طالبان با استفاده از این فرصت تفنگها را خاموش کند و به خواست مردم افغانستان و نهادهای بینالمللی تن دهد. و گرنه پرسش اصلی سرجایش است که منطق طالبان از خشونت و کشتن در ماه رمضان، در آستانه صلح و در شرایط پاندمی کرونا چیست؟
+++
«کمپین همدلی: کرایه خانه قانونا نصف شود» در روزهای دشواری که همه درگیر ویروس کرونا یا COVID-19 هستیم، برای گسترش همدلی، همکاری و همدردی میان مردم و بهویژه میان مالک و مستأجر راهاندازی شده است. در این کمپین از مالکان خانههای مسکونی میخواهیم که با همدلی و همیاری، از ماه حمل تا پایان وضعیت کنونی، کرایه ماهوار را کم کنند. حامیان این کمپین درحالیکه میدانند شماری از مالکان پیش از این اقدامات انسانی و درخور ستایش انجام دادهاند، تأکید میکنند که کرایههای ماهوار خانهها حداقل نصف شود. برای امضای این دادخواست به این آدرس رفته پس از امضا آنرا با دوستان خود شریک سازید:
