بار دیگر، گفتوگوهای صلح امریکا و طالبان جدیتر شده است. روزنامه نیویورک تایمز گزارش داده که دونالد ترمپ، رییسحمهور امریکا بهطور مشروط توافقنامهی صلح را تأیید کرده است. چیزی که مشروط قرار داده شده، بحث کاهش خشونت است. براساس این توافقنامه اگر طالبان کاهش خشونت را عملی کند، امریکا خروج سربازان خود را از افغانستان آغاز میکند. حکومت افغانستان نیز از پیشرفت در گفتوگوهای صلح خبر داده و از آن استقبال کرده است. به نظر میرسد برای اولینبار ارگ با کاهش خشونت موافقت کرده است. پیش از این هرباری که امریکا بحث کاهش خشونت را مطرح کرد، موضع ارگ این بود که کاهش خشونت معنا ندارد، باید آتشبس کامل به میان آید. مایک پمپئو در صحبت با اشرف غنی گفته است که «پیشرفتهای قابل ملاحظه در خصوص کاهش پایدار خشونت که منجر به آتشبس شود» به میان آمده است. معنای تلویحی این استقبال موافقت با کاهش خشونت است. موضع سایر سیاستمداران افغانستان بهشمول شاخه سپیدار هم از قبل روشن بود؛ یعنی موافقت عام و تام با صلاحدید امریکا و بحث کاهش خشونت. مجموع این تحولات میرساند که بار دیگر روند صلح به مرحلهی حساسی رسیده است. و این امکان محتمل است که در روزهای آینده توافقنامه واشنگتن و طالبان امضا شود.
پیشرفت مذاکرات صلح برای مردم دلگرمکننده و خبر خوشی است. اما این به معنای پایان نگرانی مردم افغانستان نیست. روشن نیست کاهش خشونت که بر سر آن توافق شده، دقیقا به چه معناست؛ آیا میتواند قطع جنگ در افغانستان را تضمین کند؟ برخی از رسانههای امریکایی گزارش داده که کاهش خشونت تنها میان نیروهای امریکایی و طالبان در افغانستان خواهد بود. اگر کاهش خشونت توافقشده چنین چیزی باشد، این مرحلهی روند گفتوگوها ناقص است که منجر به قطع جنگ نخواهد شد. قربانی جنگ در افغانستان مردم است. بیشترین تلفات در طول چندین سال جنگ به مردم وارد شده است. پس باید این ابهامها برطرف و منظور از «کاهش خشونت» روشن شود. کاهش خشونت زمانی معنا دارد که بتواند پایدار، فراگیر و منجر به آتشبس شود. مسألهی دیگر، مدیریت گامهای بعدی است. اگر توافق واشنگتن و طالبان امضا شود، برای طالبان این یک دستآورد بزرگ است که میتواند این گروه را از یک گروه تروریستی به گروه سیاسی که با امریکا در دادوستد است، بالا ببرد. به همین دلیل مدیریت گامهای بعدی باید حسابشده و روشن باشد.
درحالیکه بحثهای صلح دوباره جدیتر میشود، اما در افغانستان همصدایی برای آمدن صلح دیده نمیشود. هنوز حکومت افغانستان موفق نشده هیأت گفتوگوکنندهی صلح را تشکیل دهد. پس از اینکه توافقنامهی واشنگتن و طالبان امضا شود، نوبت به مرحله دوم صلح، یعنی گفتوگوهای بینالاافغانی میرسد. این وضعیت از یکطرف پیشرفت را در مورد صلح آسیب میزند و از طرف دیگر، برای موفقیت در گفتوگوهای بینالافغانی با طالبان مواضع یکدست و هماهنگ لازم است. جناحهای داخلی و سیاستمداران بیرون و داخل در حکومت با اقدامات پراکنده و بدون همگاهنگی نمیتوانند از دستآوردهای افغاستان در نزدیک به دو دههی گذشته محافظت و گروه طالبان را راضی کنند که به نظام جمهوری تن دهد. به همین دلیل رفتن با دنیای از پراکندگی آرا در مقابل طالبان کار درستی نیست. لازم است که سیاستمداران متعلق به نظام قانون اساسی کشور، به اجماع و انسجام سیاسی حداکثری برسند تا بتوانند بهصورت یکدست و هماهنگ، از داشتههای سیاسی و اجتماعی مردم افغانستان به خوبی دفاع کنند. این کار با مسئولیتپذیری تمام طرفها ممکن است.
به نظر میرسد رییسجمهور امریکا که بهگونهی مشروط توافقنامه را تأیید کرده، کار حسابشده است. زیرا طالبان هنوز باور دارد که خشونت راه رسیدن به قدرت است. طالبان بهعنوان ماشین جنگیِ که از جنگ داخلی یک ربع قرن پیش ظهور کردهاند، عمدتا متکی به خشونت بودهاند. از اینرو، باید کاهش خشونت پایدار که منجر به آتشبس و قطع جنگ شود، بهصورت جدی مورد توجه قرار گیرد. در واقع موفقیت روند صلح وابسته به توقف جنگ است.
