سرانجام پس از چندین هفته اختلاف و کشمکش میان کمیسیون مستقل انتخابات افغانستان و شماری از دستههای انتخاباتی نشست معلوماتی با حضور نمایندگان احزاب سیاسی، نامزدان انتخابات ریاستجمهوری، نهادهای ناظر و کشورهای حامی انتخابات دیروز برگزار شد. کمیسیون انتخابات هدف از این نشست را ارایه معلومات از سوی رهبری این نهاد به شرکای انتخاباتی، بهویژه نامزدان معترض خوانده بود. اعضای کمیسیون انتخابات در آغاز نشست اعلام کردند که در نزد این نهاد تنها آرای بیومتریکشده معتبر است و کمیسیون انتخابات نیز بیطرف بوده و مخالف تقلب است. رییس این کمیسیون گفت که انتظار دارد در پایان روز جلسه نتیجهای در پی داشته باشد.
اعضای کمیسیون انتخابات در این جلسه به سه پرسشی که قبلا از نامزدان و نهادهای مختلف دریافت کرده بودند، معلومات ارایه کردند. این نهاد قبلا از شرکای انتخابات خواسته بود تا سوالاتشان را ارایه کنند که اعضای کمیسیون پاسخ آنرا ارایه کنند.
این نشست پس از آن برگزار شد که کمیسیون انتخابات و شماری از دستههای انتخاباتی، از جمله دستهی انتخاباتی ثبات و همگرایی به رهبری عبدالله عبدالله، دستهی انتخاباتی امنیت و عدالت به رهبری رحمتالله نبیل و دستهی انتخاباتی صلح و عدالت اسلامی به رهبری گلبدین حکمتیار بر سر حدود 300 هزار رای دچار اختلاف شدند.
این دستههای انتخاباتی این آرا که شامل 102 هزار و 12 رای خارج از زمان رسمی رایدهی و 137 هزار رای قرنطینشده در سیستم درملوگ است، باطل میخوانند و از کمیسیون انتخابات خواسته است تا این آرا را از اعتبار خارج کند. اما کمیسیون انتخابات 137 هزار رای را معتبر خوانده و در مورد ۱۰۲ هزار و ۱۲ رای خارج از زمان رسمی رایدهی گفته است که ۱۳ هزار و ۹۴۹ معلومات بیومتریکی که در ۲۶۲ محل رایدهی خارج از زمان رایدهی ثبت شده و پس از تفتیش و بازشماری در صورتی که تقلب و تخلفات در آن به اثبات برسد، بیاعتبار شناخته میشود.
اعضای کمیسیون انتخابات در نشست دیروز گفتند که نمیتوانند از پشت میز در مورد آرا تصمیم بگیرند؛ به همین منظور روند تفتیش و بازشماری را آغاز کردند تا شواهد و مدارک کافی برای تصمیمگیری بهدست بیاید. در حال حاضر این کمیسیون آرای 27 ولایت را بازشماری و تفتیش کرده، اما در هفت ولایت دیگر تا کنون بهدلیل اعتراضات قادر نشده روند بازشماری و تفتیش را انجام دهد.
اعضای کمیسیون انتخابات استدلال کردند که فیصلهها و تصمیمهای اخیر آنان براساس اسناد تقنینی گرفته شده است. اما توضیحات آنان در مورد آرای اختلافی نتوانست قناعت دستههای انتخاباتی معترض را فراهم کند. معلوماتی که در جلسه ارایه شد، قبلا نیز در وبسایت کمیسیون انتخابات نشر و در جلسات متعدد این نهاد با شرکای انتخاباتی آن ارایه شده بود. از همین رو شماری از دستههای انتخاباتی و نهادهای ناظر اعلام کردند که به سوالاتشان پاسخ داده نشده است.
آنچه در جلسه برجسته بود، دودستگی شرکتکنندگان آن بود. نمایندگان احزاب سیاسی حامی محمداشرف غنی و نمایندهی دستهی انتخاباتی وی به اعلام فوری نتیجهی انتخابات تأکید داشتند. آنان از کمیسیون انتخابات خواستند که بیش از این صبر نکند و براساس قانون نتیجهی انتخابات را اعلام و تسلیم «زورگویی» نشوند. در سوی دیگر دستهی انتخاباتی ثبات و همگرایی گفت که کمیسیون در تصمیمگیریهایش مستقل نیست و نیز برخلاف قانون، لوایح و طرزالعملهای موجود تصمیم گرفته است. اسدالله سعادتی، معاون دوم دستهی انتخاباتی ثبات و همگرایی به رسم اعتراض جلسه را ترک کرد و خطاب به کمیسیون انتخابات گفت: «شما تصمیم گرفتهاید که جلسه به نتیجه نرسد.»
انتظار جدی این بود که جلسه روز یکشنبه گره کور انتخابات ریاستجمهوری ششم میزان را باز کند. اما فضای پرتقابل جلسه نشان داد که هنوز اختلاف عمیق است و زبان مشترک میان طرفها وجود ندارد. هرچند مواد قانون، لوایح و طرزالعملها در خصوص آرای اختلافی روشن است، اما بهنظر میرسد روند انتخابات از بحث تخنیکی آن خارج شده و وارد فاز سیاسی شده است. کمیسیون انتخابات قصد ندارد سوالات جدی را شنیده و مطابق قانون عمل کند و دستههای انتخاباتی معترض نیز به این نهاد اعتماد ندارند.
کمیسیون مستقل انتخابات باید استقلالیت خود را حفظ و بیطرفی خود را در عمل نشان دهد. بیطرفی و حفظ استقلال بهمعنای عدول از اسناد تقنینی نیست. در شرایط حساسی کنونی و با توجه به تجربهی انتخابات بدنام ریاستجمهوری 2014، نیاز است کمیسیون انتخابات با وسواس و حساسیت بیشتر تصمیم بگیرد. به اعتراضها پاسخ قانعکننده ارایه کند و اعتماد شرکای انتخاباتی و نامزدان را بهدست بیاورد. بازگشت به قانون و شنیدن اعتراضات با حوصلهمندی تنها راه بیرونرفت از وضعیت کنونی است.
