داعش در افغانستان مرتکب جنایات زیادی شده است. تنها در سال ۲۰۱۸ این گروه مسئولیت ۳۱۶ حمله را در سرتاسر افغانستان به عهده گرفت. رفتارهای داعش خشن و تماما جنایت جنگی بوده است؛ از اعدام گرفته تا سوزاندن افراد بیگناه و غیرنظامی بهطور زنده. در حملههای انفجاری و انتحاری داعش بیشتر قربانیان غیرنظامیان بودهاند. تقریبا داعش تمام تاکتیکهای خشونتآمیز خود را در افغانستان بهکار بسته است و با خشنترین رفتارها دست به کشتار مردم زده است. به همین دلیل خبر شکست داعش در افغانستان برای مردم مسرتبخش است.
در روزهای اخیر حملات منسوب به داعش در افغانستان تقریبا به صفر رسیده و ارتش ملی در همکاری با نیروهای خیزش مردمی و پولیس محلی و حمایت مردم محل، فشار نظامی را بر جنگجویان ولایت خراسان که از دوونیم سال به این طرف به همراه خانوادههایشان در ولسوالی اچین زندگی و فعالیت میکنند، افزایش داده و جنگجویان داعش در محاصرهی شدید نیروهای امنیتی و خیزشهای مردمی مجبور میشوند که تسلیم شوند. دستکم در یک هفتهی گذشته ۶۱۵ نفر شامل حدود ۱۲۰ جنگجو، بیش از ۱۶۰ زن ، ۱۵ دختر و حدود ۲۳۵ کودک تسلیم نیروهای امنیتی شدند. در بدبینانهترین حالت اگر این وضعیت به معنای پایان داعش درافغانستان نباشد، به معنای ضربهی سخت و کوبنده بر پیکر داعش در افغانستان است. بدون شک حملات نیروهای امنیتی و پیشرفت در سرکوب داعش باعث میشود این گروه ابتکار عمل را از دست بدهد و بیش از پیش در افغانستان ضعیف شود. داعش در افغانستان هرچند بزرگترین تهدید تروریستی نبود و نیست، اما مطمئنا مقاومترینشان بود و است که با در اختیارداشتن نیروهای اندک، همزمان در سه جبهه -نیروهای بینالمللی، نیروهای امنیتی افغانستان و جنگجویان طالب- میجنگید. با آنهم در مدت کم و پس از تأسیس، علاوه بر چند ولسوالی در ننگرهار، قلمروش را به بخشهایی از هلمند، فراه، لوگر، زابل و سپس ولایتهای شمالی افغانستان مثل کندز، فاریاب و سرپل گسترش داد. از اینرو، ضعف، شکست یا پایان داعش برای نیروهای امنیتی افغانستان یک دستآورد بزرگ و برای مردم افغانستان یک خبر خوش است.
شکست یا پایان داعش به معنای پایان نگرانیها نیست. داعش در افغانستان، از ائتلاف فرماندهان ناراضی طالبان افغانستان و فرماندهان فراری تحریک طالبان پاکستان که از حملات ارتش پاکستان بر مناطق قبایلنشین آن کشور به شمال دیورند فرار کرده بودند، شکل گرفت. اکنون که گفتوگوهای صلح افغانستان در راه است، اگر تلاشهای جاری برای آغاز روند صلح و مصالحه در افغانستان به نتیجه برسد و منجر به آتشبس و توافق صلح شود، تندروهای سرخوردهی طالبان که مخالف صلح هستند، احتمالا به داعش ملحق میشوند و به این ترتیب، صفوف این گروه با صدها یا شاید هزاران جنگجوی باتجربه که با اراضی افغانستان آشنا هستند، پر خواهد شد. کما اینکه در سالهای پس از ظهور داعش در افغانستان، شاخه خراسان دولت اسلامی از بین اعضای ناراضی طالبان افغان و جهادیهای آسیای میانه نیز سربازگیری کرده است.
داعش در سطح کلانتر، متحمل ضربات قابلتوجهی در سطح رهبریاش شده است. رهبر داعش اخیرا کشته شد و براساس پژوهشها نزدیک به ۴۰۰ رهبر رده پایین و رده بالای این گروه بین سالهای ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۸ کشته، اسیر یا تسلیم شدهاند. اکنون داعش در خاور میانه از جمله در عراق و سوریه کاملا از بین رفته است و این نگرانی وجود دارد که بقایای داعش در این کشورها به افغانستان سرازیر شود. این نگرانی به این دلیل بیمورد نیست که متأسفانه وضعیت سیاسی و امنیتی در افغانستان چندان بر وفق مراد نیست و بهنحوی خلای قدرت وجود دارد و چون داعش دیگر در هیچ جای از جهان جای ندارد که بخواهد برای زندهماندن و تقلا از این فرصت استفاده کند. این نگرانی را برخی از همسایگان افغانستان نیز دارد. وزیر خارجه ایران چند روز پیش در هند گفت که داعش پایگاهش را از سوریه و عراق به افغانستان منتقل میکند. زیرا برای داعش تنها در افغانستان بستر وجود دارد.
یک سال پیش نیز رییسجمهور غنی در سفرش به ولایت ننگرهار شکست داعش در کشور را اعلام کرد، اما پس از آن نیز کماکان داعش در افغانستان فعال بود. بهطور نمونه، حملهی هولناک این گروه به یک سالن عروسی در کابل در ماه آگست که باعث کشتهشدن بیش از ۶۰ نفر شد. مضاف بر این، سال گذشته وزارت امور داخلهی کشور در گزارشش به پولیس انترپول مدعی شده بود که نزدیک به پنجهزار جنگجوی داعش و دارای تابعیت کشورهای پاکستان، روسیه، تاجکستان، ازبکستان و قزاقستان در ولایتهای زابل، سرپل، بدخشان، بغلان، کندز، جوزجان و ننگرهار، مصروف فعالیتهای تروریستی هستند. اکنون که داعش شکست خورده، این جنگجویان کجا هستند و چه معلوماتی در مورد آنها وجود دارد؟
