تاریخ اعلام نتایج ابتدایی انتخابات برای دومینبار نقض شد. سرنوشت انتخابات افغانستان گنگ و مبهم است. کارهای کمیسیون متوقف است. سه روز است که کمیسیون نشست مشورتی با نامزدان معترض داشته، اما تمام نشستها ظاهرا بینتیجه بوده و کمیسیون نتوانسته به نامزدان معترض پاسخ قناعتبخش دهد. این بنبست زمانی ایجاد شد که کمیسیون بدون توجه به خواست معترضان بازشماری آرا را آغاز و در نهایت این کار را در نیمهراه متوقف کرد و بدون شک ابهامهای تازهای را نیز بهوجود آورد و روند بررسی آرا را بیش از پیش پیچیدهتر کرد. کمیسیون بدون روشنکردن سقف آرای بیومتریکشده، روند بازشماری را آغاز کرد و این کار مورد قبول بسیاری از نامزدان نبود. نادیدهگرفتن آن، اعتراض شدید بیشتر نامزدان و هوادارن آنان را برانگیخت. نامزدان معترض سرانجام توانستند دستکم در 15 ولایت دروازههای کمیسیون را بر روی روند بازشماری ببندند. این کار کمیسیون انتخابات نشان از ضعف مدیریت و اقدام عجولانه در این نهاد است و اکنون چند مشکل بزرگ بر سر نتیجهی انتخابات سایه افکنده است که متأسفانه انتظار میرود در روزهای پیشرو جنجالهای بزرگتری را دامن بزند. تقصیر بخش زیادی از این مشکلات به کمیسیون انتخابات برمیگردد.
یک: اکنون تقریبا روشن شده است که کمیشنران کمیسیون انتخابات در تصمیمگیریها یکدست و هماهنگ نیستند. حتا در نشست خبری کمیسیون انتخابات کمیشنران با هم جدال لفطی داشتند. مولانا عبدالله، عضوی کمیسیون انتخابات گفت که در کمیسیون تلاش میشود از صحبت او با رسانهها جلوگیری شود. معنای روشن این وضعیت اختلاف و چندپارچگی کمیشنران در کمیسیون انتخابات است و این کار اعتبار و استقلال کمیسیون انتخابات را بهشدت زیر سوال میبرد. در واقع از آغاز نگرانی اصلی مردم همین بود که ممکن است کمیشنران در دام گروههای سیاسی و جناحهای حکومتی سقوط کند؛ زیرا در شیوهای که کمیشنران کمیسیون انتخابات برگزیده شدند، از آغاز نادرست بود. احزاب سیاسی، جناحهای حکومتی و گروههای سیاسی در تعیین کمیشنران نقش تعیینکننده داشتند و از میان افراد معرفیشدهی آنان، کمیشنران کنونی انتخابات برگزیده شدند. اکنون بهنظر میرسد کمیشنران برخلاف منافع ملی و مبتنی بر خواست مراجع معرفیکننده کارها را در کمیسیون انتخابات دنبال میکنند.
دوم: اختلافهای سیاسی میان نامزدان انتخابات عمیق شده است. دستههای انتخاباتی هر روز خط و نشان تازه میکشند. متأسفانه این وضعیت پذیرش نتیجهی انتخابات را دشوار میکند. وضعیت به سویی در حرکت است که بعید بهنظر میرسد نتیجهی انتخابات را کسی بهسادگی بپذیرند. متأسفانه در افغانستان فرهنگ پذیرش شکست در رقابت دموکراتیک در ذهنیت و رفتار سیاستمداران ما نهادینه نشده است. معمولا سیاستمداران ما با منطق بازی برد-برد به امر انتخابات مینگرند و ظرفیت پذیرش شکست را در خود ایجاد نکردهاند. بهویژه اینکه کمیشنران نتوانست در این دور نیز مثل گذشته بیطرفی و استقلال خود را حفظ کنند. اکنون دستههای انتخاباتی اعلام کردهاند که در این صورت نتیجهی انتخابات را نخواهند پذیرفت.
سوم: کمیسیون انتخابات فیصله کرد که آرای محلاتی که بهدلیل مشکلات در دستگاه بیومتریک وارد سیستم نشده، بازشماری و سرنوشتشان مشخص شود. بسیاری از تیمهای انتخاباتی در واکنش به آن بازشماری این آرا را مخالف قانون و فیصلهی کمیسیون مبنی بر معتبربودن آرای بیومتریکشده دانستند. کمیسیون انتخابات دستکم بازشماری در ۲۵ ولایت را آغاز و این روند در ۹۱۵ محل از از هشتهزار و ۲۰۰ محل عملا پایان یافته است. این بازشماری در حالی صورت گرفته که هیچ ناظری از دستههای معترض حضور نداشته است و ناظرین احزاب نیز کمرنگ بوده است. از یک طرف این کار شائبهی تقلب را بیشتر ساخته است؛ زیرا تیمهای معترض ادعا دارند که روند بازشماری آرا پیش از روشنشدن سقف آرای بیومتریکشده زمینهسازی برای تقلب و اعتباربخشیدن به آرای سیاه است. اکنون بدون شک نتایج حاصل از این بازشماری مورد قبول تیمهای معترض نیست و ممکن است ادعاهای تازه و جنجالبرانگیز دیگری به میان آید. از اینرو، اکنون کارهای پیچیدهتر از پیش شده است.
چهارم: اعتماد مردم به انتخابات به پایینترین سطح خود رسیده است. مشارکت بسیار کمرنگ مردم در انتخابات ۶ میزان گویای این وضعیت است. دلیل مشارکت پایین مردم در انتخابات بیاعتمادی به کمیسیون و نهادهای انتخاباتی است. بیش از دو ماه است که کمیسیون موفق نشده نتیجهی ابتدایی انتخابات را اعلام کند. روشنکردن سرنوشت نتیجهی انتخاباتی که دو میلیون رای داشت، این همه فرصت و وقت لازم ندارد. دو بار است که تقویم نقض میشود، اختلاف کمیشنران آفتابی شده و کارهای کمیسیون سردرگم است.
