کمیسیون انتخابات نگرانی‌ها را جدی بگیرد

یک هفته پس از انتخابات، نگرانی‌ها از بن‌بست سیاسی بر سر نتیجه‌ی انتخابات شدت یافته است. شواهد نشان می‌دهد که نتیجه‌ی انتخابات به‌سادگی از سوی نامزدان پذیرفته نخواهد شد و افغانستان آبستن یک بن‌بست تازه است. نگرانی‌ها در سطوح مختلف مطرح شده است؛ از مردم افغانستان گرفته تا نهادهای ناظر داخلی و بین‌المللی. همه بر سر یک چیز توافق دارند: این‌که نامزدان از پیروزی زودهنگام خودداری کنند و کمیسیون‌های انتخاباتی به وظایف خود به درستی عمل کنند. از این‌رو، انتظار همه این است که به کمیسیون‌های انتخاباتی اجازه داده شود که کارهای خود براساس قانون و طرزالعمل‌ نهادهای انتخاباتی پیش ببرند و نهادهای ناظر انتخاباتی نیز به مسئولیت‌های خود به‌درستی عمل کنند.

دست‌کم در یک هفته‌ی گذشته از شورای امنیت سازمان ملل گرفته تا سفارت امریکا در کابل و چندین نهاد داخلی بر این ‌نکته تأکید کرده‌اند که باید نتایج آرا به‌صورت شفاف و فارغ از هرگونه اعمال نفوذ بررسی شود. شورای امنیت سازمان ملل متحد از کمیسیون‌های انتخاباتی خواسته است که در روند شمارش آرای انتخابات ریاست‌جمهوری کشور از دقت لازم کار گیرند. پیش از این نیز سفارت امریکا از تمامی طرف‌ها تقاضا کرده که تا اعلام نتایج انتخابات، آرامش را حفظ کرده و به تعهدات‌شان به اصول و قوانین افغانستان احترام بگذارند. نهادهای داخلی نیز بارها گفته‌اند با روش که نامزدان در پیش گرفته‌اند و اگر کمیسیون‌های انتخاباتی به وظایف‌شان درست و مسئولانه عمل نکنند، بدون شک انتخابات را به یک بن‌بست خواهند کشاند. معنای روشن تمام این توصیه‌ها، حکایت از یک نگرانی جدی دارد: اگر کمیسیون انتخابات مسئولانه عمل نکند، بحران جدی است.

متاسفانه، یک هفته پس از انتخابات ریاست‌جمهوری ششم میزان، نشانه‌های از بحرانی‌شدن وضعیت و تنش بر سر پذیرش نتیجه‌ی انتخابات نمایان شده که یکی از آن‌ها سرنوشت آرای بدون بیومتریک است. عبدالله عبدالله، یکی از نامزدان پیشتاز انتخابات تا کنون مدعی پیروزی شده و گفته است از دید او و هم‌پیمانانش فقط آرای بیومتریک‌شده مدار اعتبار است. گلبدین حکمتیار یکی دیگر از نامزدان ریاست‌جمهوری تا کنون بارها گفته است اگر تقلبی در کار نباشد، برنده‌ی انتخابات است. حکمتیار مدعی شده که در شماری از ولایت‌ها صندوق‌ها به نفع تیم دولت به رهبری آقای غنی پر شده‌اند و به باور او «دو ثلث رای تیم دولت‌ساز جعلی، تقلبی و خیالی است.» رحمت‌الله نبیل، از دیگر نامزدان انتخابات نگرانی بیش‌تری دارد. او گفته است اطلاعات‌ که تیم او از درون کمیسیون انتخابات دارد، نشان می‌دهد که این کمیسیون به تکنولوژی بیومتریک اهمیت چندانی نمی‌دهد. تیم دولت‌ساز با این‌که در روزهای نخست گفته است که آن‌ها پیروز میدان است، اما تا کنون به‌صورت روشن نگفته است که برخوردشان با آرای بدون بیومتریک چه خواهد بود. اما فضل‌هادی مسلمیار، رییس مجلس سنا و از متحدان قدرت‌مند انتخاباتی تیم دولت‌ساز در صحن علنی مجلس با لحن تهدیدآمیز گفته با زور کمیسیون انتخابات را وادار به شمارش ارای بدون بیومتریک خواهد کرد. از میان دست‌کم 13 نامزد انتخابات، پنج نامزد از جمله گلبدین حکمتیار، عبدالله عبدالله، رحمت‌الله نبیل، لطیف پدارم و فرامرز تمنا به‌صورت رسمی اعلام کردند که اعتباردهی به آرای بدون بیومتریک برای آنان قابل قبول نیست و نباید این آرا شمارش شود. روشن است از یک‌سو هرکدام از این نامزدان تلاش دارند تا سهمی در تقسیم قدرت داشته باشند، اما از طرف دیگر، بدون شک این موضع‌گیری‌ها پذیرش نتیجه‌ی انتخابات را با تردید روبه‌رو می‌کند.

خبر خوش این است که تا کنون کمیسیون اعلام کرده است از دید آن‌ها، آرای بدون بیومتریک فاقد اعتبار است. اما نگرانی این است که کمیسیون ممکن است در عمل کوتاه بیاید. گذشته‌ی کار کمیسیون نشان می‌دهد که آنچه گفته با آنچه عمل کرده، یکی نبوده است. پیش از انتخابات کمیسیون در مورد فهرست رای‌دهندگان و استفاده از دستگاه بیومتریک گفته بود اطمینان کامل دارد که هیچ مشکل پیش نخواهد آمد، اما در عمل و در روز انتخابات مشکلات بسیار زیادی پیش آمد. مهم‌تر از همه برخی رسانه‌ها گزارش داده‌اند که کمیسیون تحت فشار است تا آرای بدون بیومتریک را اعتبار بخشد.

نظر ما این است که کمیسیون باید ارای بدون بیومتریک را به رسمیت نشناسد. به دو دلیل: اول، آرای بدون بیومتریک خلاف طرزالعمل و قانون است. دوم، این ‌کار مورد قبول بسیاری از نامزدان نیست و نادیده‌گرفتن آن، اعتراض شدید بیش‌تر نامزدان و هوادارن آنان را به‌دنبال خواهد داشت که در آن صورت نیز وضعیت بحرانی خواهد شد. از همین‌رو باید تمام نگرانی‌های که در راستای شفافیت بخشی به نتایج انتخابات وجود دارد، جدی گرفته شود.