بهنظر میرسد مذاکرات صلح به مرحلهی سرنوشتساز رسیده و نمایندگان واشنگتن و طالبان به توافق نزدیک شدهاند. رسانهها گزارش دادهاند که در حال حاضر یکی از بحثهای اصلی ترکیب اعضای هیأت مذاکرهکننده افغانستان با طالبان در مذاکرات آیندهی «بینالافغانی» است.
جنجال تشکیل هیأت بینالافغانی چیزی تازهای نیست. چند ماه پیش نیز یک بار بهدلیل ترکیب نادرست هیأت، نشست رودرروی بینالافغانی لغو شد. در نهایت در سومین دور گفتوگوهای بینالافغانی در قطر، برگزارکنندگان نشست مجبور شد ترکیب هیأت را تا آخر محرم نگهدارد. نتیجه طوری شد که نمایندگان افغانستان در داخل هواپیما همدیگر را دیدند. خبرنگاران همراه هیأت گزارش دادند که هیأت افغانستان در داخل هواپیما هماهنگیهایشان را انجام دادند. بنابراین، تجربهی چند دور گذشته نشان داده است که نمایندگان حکومت و جناحهای سیاسی افغانستان، بیش از آنکه یک هیأت مذاکرهکنندهی متحد و یکدست باشند، یک جمعِ بیاعتماد به همدیگر، لرزان و متفرقی است که نتوانستند به تصویب و ارسال یک هیأت یکدست، مختصر و مؤجز دست یابند.
بیبیسی گزارش داده که یک منبع طالبان به خبرنگار این رسانه گفته که شب گذشته گفتوگو بر سر این بود که چه افرادی در مذاکرات «بینالافغانی» از طرف افغانستان پشت میز مذاکره با طالبان بنشینند. اکنون که امریکا و طالبان در دوحه بر سر ترکیب اعضای هیأت بینالافغانی چانهزنی میکنند، در افغانستان اما یک نگاه مشترک و برنامهی جامع در این زمینه وجود ندارد. روشن است که حکومت و جناحهای سیاسی و اصناف اجتماعی افغانستان بهعنوان طرف افغانی گفتوگو با طالبان، سرشار از بیاعتمادی، تشتت و اختلاف نظر درونی است؛ هرچند، چندی قبل وزارت دولت در امور صلح از تشکیل یک هیأت 15 نفره خبر داد. این وزارت گفت در ترکیب این هیأت تنوع «سیاسی، اجتماعی و قومی» در نظر گرفته شده است. اما تا به حال نه تنها نام اعضای این هیأت فاش نشده، بلکه هنوز قدم بعدی در این مورد برداشته نشده است. بهنظر میرسد اینبار نیز برگزارکنندگان مجبور خواهند شد تا اخرین مرحله، ترکیب و نام اعضای مذاکرهکننده را سری نگهدارد. طالبان به خوبی از این ضعف آگاه است. سهیل شاهین، سخنگوی دفتر طالبان در قطر در تازهترین تویتش نوشته است: «پنهانکردن نام اعضای جهتهای سیاسی برای مذاکرات بینالافغانی یا بهدلیل اختلاف است و یا هم در اختیار حلقه خاص قدرت قرار دارد.»
مواضع واشنگتن و طالبان بیش از هر زمانی دیگری نزدیک شده است. قرار است بهزودی موافقتنامه را نیز امضا کنند. اطلاعات که ما در اختیار داریم، یک هفته پس از اعلام این توافق گفتوگوهای بینالافغانی میان نمایندگان طالبان و هیأت ۱۵ نفری نمایندگانی از کابل نیز آغاز شود. در چنین شرایطی بزرگترین نگرانی مردم افغانستان یک چیز است: اگر از تشکیل یک هیأت عاجزیم، چگونه دستآوردهای 18 سال اخیر را حفظ میتوانیم. از اینرو، برخورد مسئولانه با صلح و مذاکرات یک امر گریزناپذیر است. چهرههای سیاسی ارشد افغانستان نباید نگاه و مواجههی معطوف به منافع فردی و تیمی به مذاکرات صلح افغانستان داشته باشند. متاسفانه تا کنون دلیل اصلی اختلافنظرها و تنشها همین بوده است. هریک از چهرههای ارشد و گروههای سیاسی اصلی درگیر در امور کلان کشور، در پی آن است که از رهگذر مذاکرات صلح مملکت، به منافع فردی و حداکثر منافع گروهی دست یابند. مذاکرات صلح فعلی، یکی از فرصتهای بسیار مهم و حساس افغانستان برای تعیین نسبت با چند دهه منازعه و خشونت و احیانا پایاندادن به آن است. رفتن در برابر طالبان با این وضعیت بدون شک این گروه را در موفقیت برتر قرار میدهد.
نظر ما و به صلاح مردم این است که طرف افغانستان، به شمول حکومت باید بر سر یک ترکیب همهجانبه و فراگیر و با دیدگاه مشترک و واقعبینانه آماده مذاکره در هر زمان و در هر مکان باشد. راهبردیترین تلاش باید پیروزی خواست مردم افغانستان و حفط دستآوردهای 18 سال گذشته بر سختسری افراطیگری طالبان معطوف باشد. تشخیص درست تهدیدها و ارزیابی واقعی خطراتی که با آمدن طالبان متوجه پیشرفت افغانستان است، کمهزینهترین و منطقیترین راه است. و این کار تنها با مواجههی منطقی با صلح و عبور از خواست فردی به منافع ملی ممکن است.
