کاکا سیل بین

آن رزوها می‌خواستم برای یکی از شبکه‌های خصوصی تلویزیون سری برنامه‌های کوتاه بسازم تا به نحوی شیوه‌های وطن‌دوستی فعال را معرفی کرده باشیم. با صد‌ها رهگذر در شهرکابل مصاحبه کردیم و از‌شان پرسیدیم، چقدر وطن‌شان را دوست دارند. بی‌استثنا همه یا «خیلی» دوست داشتند، یا «بسیار» دوست داشتند. حاضر بودند برای وطن «جان‌شان را فدا کنند» و از آزادی و استقلال وطن «تا پای جان دفاع کنند» و برخی هم «تا آخرین قطره‌ی خون» و…
چارچوب برنامه طوری بود که ما ده -پانزده تا از این اظهارات عشق به وطن را می‌گذاشتیم و بعد، همین عاشقان را نشان می‌دادیم‌ که پوست کیله، قوطی نوشابه، نیم‌سوخته‌ی سگرت، آشغال خانه‌ و دوکان و دفترشان را به کوچه می‌ریختند و در جوی انبار می‌کردند. عجیب است که ما میان این رفتار و آن گفتار خود تناقضی نمی‌بینیم. ما هر روز مضمون عشق و محبت خود را کثیف‌تر می‌کنیم! و با این حال، صادقانه ادعا داریم که عاشقتش استیم و به خاطرش حاضریم جان خود را فدا کنیم. موضوع دیگری است که شهرداری‌ها، از جمله شهرداری کابل، از آن‌جا که وظایف «خیلی» مهم‌تر از مراقبت پاکی در شهر دارند، به قدر کافی آشغال‌دانی در شهر نمی‌گذارند. اما احتمالا این وطن‌ دوست‌داشتنی، ارزشش را داشته باشد‌ که قوطی نوشابه و پوست میوه را مدتی در دست یا در موتر خود نگه‌ داریم و بعد که به جای مناسبی رسیدیم، بیندازیم. دوست داشتن این وطن، پیش از همه، دوست داشتن این محیط است که باید از پاکی‌اش محافظت کنیم. ما همیشه با تعجب و حسرت و حسادت پاکی را در کشورهای دیگر می‌بینیم. آرزو می‌کنیم، کاش روزی افغانستان هم… افغانستان هم مثل کشورهای دیگر پاک خواهد بود، اگر ما برخوردی را که شهرنشینان کشورهای دیگر با شهرهای‌شان دارند، داشته باشیم. (نگاه کوتاهی به آمار نشان می‌دهد که حجم تولید آشغال در یک بزرگ‌شهر اروپا، مثل پاریس، از شش ماه کثافت‌های تولید شده در کابل بیش‌تر است. اما آن‌ها برای این همه‌‌ کثافت راه‌حلی یافته‌اند‌). از شهرداری‌های‌مان بخواهیم، از خیر سر‌شان، به این کار «کم‌اهمیت» توجه بیش‌تر مبذول بدارند و از این همه دانشگاه دولتی و خصوصی بپرسیم، چگونه است که شما سالانه ده‌ها هزار فارغ‌التحصیل تولید می‌کنید، ولی از میان این همه فارغ‌التحصیل، چار نفر نیست که «فکری»، «طرحی»، «برنامه‌ای» برای مدیریت پاکی و نظافت شهر تولید کند؟
این خوش‌بین اندوهگین به هیچ‌چیز آن‌قدر باور عمیق ندارد که به این دو نکته: افغانستان می‌تواند پاک باشد، در صورتی که ما برخورد‌مان را با محیط زیست خود تغییر دهیم؛ هرکشور دیگری می‌تواند مانند افغانستان کثیف باشد‌، اگر مردمان آن کشورها از شیوه‌ی برخورد ما با شهرهای‌مان تقلید کنند. تدوام کثافت در افغانستان به معنای تداوم بی‌سلیقه‌گی ماست که عاشق سرزمینی استیم کثیف و این کثافت را خود ما به بار آورده‌ایم.