تقویم برگزاری انتخابات ریاست‌جمهوری و الزام توجه به چالش‌های آن

کمیسیون مستقل انتخابات با نشر تقویم برگزاری انتخابات ریاست‌جمهوری، تاریخ برگزاری این پروسه‌ی ملی را 31 حمل 1398 تعیین کرده است. بعد از چند انتخابات به نسبت قابل قبول پس از طالبان، انتخابات ریاست جمهوری 1393 و انتخابات پارلمانی 28 میزان سال جاری، بخشی از اعتبار این پروسه‌ و اعتماد مردم به انتخابات به عنوان یکی از مهم‌ترین مصادیق یک نظام مردم‌سالار را آسیب زد. انتخابات ریاست جمهوری 1393، به بحران تقلب نشست و آخرین انتخابات نیز با سوء‌مدیریت و آشفتگی وسیعی برگزار شد. اگرچه هنوز گزارش‌های از میزان تخلفات در انتخابات 28 و 29 میزان، به صورت مستند در دست نیست اما با توجه به ضعف مدیریت وسیعی که در برگزاری این پروسه‌ی ملی وجود داشت، چنین به‌نظر می‌رسد که شمارش آرا و سپس اعلام نتایج آن، دشوارتر و چالش‌برانگیزتر از برگزاری آن خواهد بود. با توجه به نقش انتخابات ریاست‌جمهوری پیش رو در تأمین ثبات سیاسی و جلب اعتماد مردم به این پروسه، به نظر می‌رسد که چند مورد در خصوص اعلام تقویم زمانی انتخابات ریاست‌جمهوری و مدیریت درست آن، مهم باشد.

یکم: با التفات به کم و کیف آخرین انتخابات پارلمانی کشور، به‌نظر می‌رسد که هیأت رهبری فعلی کمیسیون انتخابات، ظرفیت لازم برای مدیریت درست انتخابات ریاست‌جمهوری را نداشته باشد. سوء‌مدیریت وسیعی که در انتخابات پارلمانی 28 میزان، صورت گرفت، نشان می‌دهد که هیأت رهبری کمیسیون انتخابات از ضعف مدیریتی آشکار رنج می‌برد. از سوی دیگر، دخالت‌های حکومت در تصامیم بزرگ کمیسیون و اعمال نفوذ بر کمیشنران، می‌تواند به انتخابات ریاست‌جمهوری پیش رو که تعیین کننده‌ی رأس قدرت سیاسی کشور است، آسیب بزند. برگزاری انتخابات پیش رو به صورت قابل قبول، احتمالا یکی از آخرین فرصت‌های تعیین‌کننده برای جلب اعتماد مردم، جبران سوء‌مدیریت انتخابات 28 میزان و تقویت ثبات سیاسی در معرض خطر باشد. اگر هیأت رهبری کمیسیون، سلامت استقلال و خلاهای مدیریتی‌اش را در برگزاری انتخابات پیش رو جبران نکند، بیم آن می‌رود که ثبات سیاسی آسیب‌های بیشتری دیده و افغانستان به بحران کشانده شود.

دوم: به نظر می‌رسد که مهلت پنج و نیم ماهه‌یی که برای برگزاری انتخابات ریاست جمهوری در نظر گرفته شده است، کافی نباشد. در دست‌کم سه ماه از پنج و نیم ماهی که تا برگزاری انتخابات ریاست‌جمهوری باقی مانده است، بخش وسیعی از کشور در سرما و برف‌باری‌های سنگین قُرق خواهد شد. اتفاقی که به قطع مشکلات متعددی در اجرایی‌شدن مراحل مختلف پروسه‌ی انتخابات خلق خواهد کرد. مضاف بر آن، در 31 حمل که تاریخ برگزاری انتخابات ریاست جمهوری تعیین شده است، در بخش‌های قابل توجهی از کشور، سرما، برف و برف‌باری زمستان دوام خواهد کرد. این تهدیدها، احتمال اجرایی شدن درست مراحل مختلف پیش از برگزاری پروسه را کاهش می‌دهد.

سوم: انتخابات ریاست‌ جمهوری 1398، با توجه به بالاگرفتن اختلاف نظرها در خصوص کم و کیف برگزاری آن میان حکومت، کمیسیون انتخابات و ائتلاف احزاب سیاسی، احتمالا با حساسیت، دشواری‌ها و چالش‌های کم‌سابقه‌یی روبه‌رو خواهد شد. این احتمال از آن جا عینیت بیشتری می‌گیرد که هماهنگی لازم و کافی میان کمیسیون مستقل انتخابات، حکومت و احزاب و جریان‌های سیاسی در خصوص برگزاری انتخابات وجود ندارد و به صورت رو به افزایشی، طبل‌های ناهماهنگی و اختلاف نظرهای شدید به صدا در خواهد آمد. با توجه به صف طویل احزابی که در خصوص برگزاری انتخابات در برابر تصامیم و برنامه‌های حکومت و کمیسیون انتخابات ائتلاف کرده‌اند، به نظر می‌رسد که برگزارشدن انتخابات ریاست جمهوری پیش رو با سوء‌مدیریتی که در انتخابات 28 میزان رخ داد، ثبات سیاسی با خطر جدی روبه‌رو شده و بحرانی احتمالا بزرگ‌تر از بحران انتخابات 1393، دامن افغانستان را بگیرد. کمیسیون مستقل انتخابات با درک حساسیت انتخابات ریاست جمهوری پیش رو و نقش آن در تقویت یا تخریب ثبات سیاسی و خلق یا جلوگیری از یک بحران جدید، بایستی تمهیدات و تدابیر قابل قبولی برای حراست از ثبات سیاسی افغانستان و جلب اعتماد مردم روی دست بگیرد. افزایش مشورت و هماهنگی با احزاب سیاسی، تجدید نظر در تقویم زمانی انتخابات و روی دست گرفتن تدابیری که به برگزاری سالم پروسه کمک می‌کند، می‌تواند تهدیدها و آسیب‌های برگزاری انتخابات پیش رو را به حداقل برساند. برگزاری انتخابات بدون التفات به این تهدیدها و چاره‌جویی برای آن، تنها در صورتی ممکن و پذیرفتی است که کمیسیون انتخابات، صرفا در پی ادای صورت مسأله و برگزاری پروسه به مثابه‌ی اجرای یک ننگ باشد. اتفاقی که می‌تواند به چشم‌انداز ثبات سیاسی افغانستان حتا در کوتاه مدت، آسیب‌ها و صدمات جبران‌ناپذیری وارد کند.