دیروز طالبان پس از سه سال انکار رسماً مرگ جلالالدین حقانی را تأیید کرد. این گروه در خبرنامهیی ضمن ستایش از کارنامهی رهبر شبکه حقانی، نوشته که آقای حقانی پس از گذراندن یک دوره طولانی بیماری درگذشته است. در سال 1393 بسیاری از رسانهها از جمله روزنامههای پاکستانی خبر از مرگ جلالالدین حقانی دادند. در آن زمان اما طالبان این مسأله را رد کردند. یک سال پس از آن، در سال 1394 طالبان مرگ ملا عمر را تأیید کردند؛ امیر طالبان که بنا به گفتهی برخی منابع آگاه دو سال پیش از علنی شدن خبر مرگش، مرده بود.
از این منظر علنی شدن خبر مرگ آقای حقانی، رهبر گروهی که اتهامهای سنگینی از کشتار و خونریزی را بر دوش گرفته، با مرگ ملا عمر و زمان علنی شدن آن تشابهات معناداری دارد. رهبر پیشین طالبان نیز دور از دسترس بود و همواره اطلاعات بسیار اندکی از زندگی و تصامیم او به بیرون درز میکرد، مشابه آن، در مورد رهبر شبکه حقانی نیز اطلاعات اندکی در دست است. اختلاف در مورد زمان مرگ آقای حقانی حداقل سه سال است.
قدر مسلم اما این است که جلالالدین حقانی در رأس گروهی قرار داشت که حملات خونباری را در افغانستان سازماندهی کرد. آخرین مورد از حملات بسیار خونین این گروه، سازماندهی یک حمله انتحاری در چهارراهی زنبق بود، حملهیی که جان 150 شهروند غیر نظامی را گرفت. به مانند این حادثه، گروه حقانی همواره در حملاتش شهروندان عادی را هدف قرار داده است. در سالهای گذشته بهصورت متوسط نزدیک به 5 هزار غیر نظامی در حملات تروریستی جان باختهاند. مسألهی مهم این است که بخش قابل توجهی از این کشتار را یا گروه حقانی مستقیماً به دوش گرفته یا مسئولیت آن به این گروه نسبت داده شده است. در اوایل امسال سخنگوی وزارت دفاع ملی گفت که بسیاری از حملاتی که در دو سال اخیر به نام داعش در افغانستان خاصه در مناطق مسکونی انجام شده، از سوی شبکه حقانی سازمان داده شده است.
از این رو تأیید مرگ کسی که مسئول مستقیم یا غیرمستقیم مرگ هزاران شهروند بیگناه بوده، علیالظاهر خوشحال کننده است. اما واقع این است که مرگ کسانی مانند جلالالدین حقانی تغییری در فعالیت گروهی مانند شبکه حقانی به میان نخواهد آورد. جلالالدین حقانی عملاً در این سالها اشراف و نقش چندانی در عملیاتهای نظامی گروهش نداشت. برادر او سراج حقانی در عمل معاون گروه طالبان است و بقیه افراد نزدیک به وی در رأس گروه حقانی. در سه سال گذشته، از زمانی که شایعهی مرگ آقای حقانی مطرح شد، نه تنها کاهشی در حملات شبکه حقانی پدیدار نشد که حتا این گروه به انجام حملات بیرحمانهتر نیز روی آورد. یک توضیح ساده برای این موضوع این است که شبکه حقانی یکی از پیچیدهترین گروههای تروریستی بوده که آی اس آی، سازمان استخبارات پاکستان متهم به حمایت از آن است و در نتیجه تغییراتی مانند مرگ رهبر آن در عمل تغییری در توان عملیاتی این گروه ایجاد نمیکند.
به نظر میرسد علنی شدن مرگ آقای حقانی صرفاً برای گروه طالبان و حامیاناش مصرف سیاسی دارد. تعویق زمان برگزاری نشست مسکو برای طالبان یک شکست سیاسی بود و قطع کمک 300 میلیون دالری امریکا به پاکستان نیز نشان داد که این کشور همچنان تحت فشار سیاسی شدید قرار دارد تا دست از بازی دوگانه با تروریسم در افغانستان بردارد. اعلان این خبر از این منظر پیش از آن که هدفی دیگری را دنبال کند، صرفاً در جریان قرار دادن طرفهای درگیر منازعه افغانستان از این موضوع است.
