موفقیت و ناکامی انتخابات بسته به شفافیت این روند است

دو روز کمیسیون انتخابات تقویم انتخاباتی انتخابات پارلمانی را اعلام کرد. بر اساس این تقویم، بیست‌وهشتم میزان انتخابات پارلمانی برگزار می‌شود. مطابق این جدول زمان‌بندی، در بیست‌وسوم ماه اسد فهرست نهایی رأی‌دهندگان مشخص خواهد شد. دیروز کمیسیون انتخابات اعلام کرد که تا دو روز دیگر بانک اطلاعات این کمیسیون فعال خواهد شد، سیستمی که در آن داده‌های مربوط به ثبت نام رأی‌دهندگان از مراکز ثبت نام کمیسیون انتخابات ثبت می‌شود. این دو مرحله، زمینه را برای برگزاری انتخابات پارلمانی و شوراهای ولسوالی‌ها تا آن‌جا که در حیطه‌ی صلاحیت و مسئولیت کمیسیون انتخابات است، فراهم می‌کند. آیا شاهد یک انتخابات موفقیت‌آمیز و شفاف خواهیم بود؟
برگزاری موفقانه‌ی انتخابات پارلمانی و به فرجام رسیدن روند ثبت نام، افزون بر ایجاد مرکز داده‌های مربوط به رأی‌دهندگان و اعلام تقویم انتخابات، مستلزم تأمین امنیت مراکز ثبت نام و رأی‌گیری نیز است؛ مسئولیتی که به نهادهای امنیتی و حکومت بر می‌گردد. در یازده روز گذشته که روند ثبت نام و توزیع شناس‌نامه شروع شده، هفت حمله‌ی تروریستی بر مراکز ثبت نام و توزیع شناس‌نامه انجام شده است. خونین‌ترین حمله در مرکز شهر کابل و درست در چندصدمتری یک حوزه‌ی پولیس اتفاق افتاد و منجر به کشته و زخمی شدن کم‌تر از 200 تن شد. تازه‌ترین حمله در بادغیس و در یک مرکز ثبت نام رأی‌دهندگان رخ داد که گفته می‌شود 9 تن از مأموران پولیس در آن جان باخته‌اند. تداوم این حملات دو مشکل آنی و جدی را در برابر این روند ایجاد می‌کند: یکی، جلوگیری از مشارکت مردم در این روند و در نتیجه پایین آوردن سطح مشارکت مردم در انتخابات و دو دیگر، به چالش کشیدن نیروهای امنیتی و رو در رو قرار دادن مردم با دولت؛ دولتی که هم‌اکنون نیز در مرکز انتقاد و اعتراض شهروندان قرار دارد. چنین وضعیتی، با توجه به این‌که طالبان به صورت مستقیم نیز بر بخش‌های از قلمرو دولت کنترول دارد و بی‌تردید مانع مشارکت مردم در انتخابات می‌شود، آسیب ویران‌کننده‌یی به این روند خواهد زد. تاکنون تنها توجیه نیرومندی که دولت از آن برخوردار بوده، مشارکت وسیع مردم در روندهای سیاسی‌یی مانند انتخابات بوده است.
افزون بر مسأله‌ی امنیت و تداوم حملات خون‌بار گروه‌های تروریستی بر مردم، تأمین شفافیت این روند نیز یک چالش جدی برای کمیسیون انتخابات است. تا آن‌جا که به کمیسیون انتخابات مربوط می‌شود، این کمیسیون باید تاکنون بانک اطلاعاتی‌اش را می‌ساخت و به صورت لحظه‌یی می‌باید تعداد ثبت نام کنندگان و مشخصات آن‌ها در این مرکز جمع‌آوری داده‌ها جمع و در معرض دید عموم قرار می‌گرفت. اکنون که قرار است تا روزهای آینده این مرکز داده‌ها ساخته شود، لازم است اولاً میکانیزمی سنجیده شود که امکان دست‌ بردن به آمار و ارقام را از میان بردارد و در نهایت رقم دقیق ثبت‌نام کنندگان را مشخص سازد. روشن بودن رقم دقیق ثبت‌نام کنندگان دستکم این حسن را دارد که می‌تواند از یک‌سو اعتماد از دست‌رفته‌ی مردم را تا حدی احیا کند و از جهتی دیگر دست کاری در آمار و ارقام را ناممکن سازد. اما امتناع مسئولان ولایتی کمیسیون انتخابات از ارائه‌ی رقم دقیق ثبت‌نام شده‌ها که احتمالاً به دستور حکومت است، اولین نشانه‌ از امکان کاهش شفافیت انتخابات را آشکار می‌کند. این پنهان‌کاری به هر نیتی که صورت بگیرد، معنایی غیر از این ندارد که کمیسیون در گفته‌ها و تعهداتش نسبت به مردم صادق نیست.
کمیسیون انتخابات ملزم به اعتمادسازی از طریق شفاف‌سازی تمامی بخش‌های روند انتخابات است. باید مشخص شود که چه کسانی و در چه مقیاس در روند ثبت نام شرکت می‌کنند. روند توزیع تذکره باید شفاف باشد و سرانجام انتخابات پیش از همه زیر نظر مردم و با اطلاع‌رسانی کافی از تمامی جوانب آن برگزار شود.
انتخابات پیش رو شمشیر دولبه است، موفقیت آن ضامن اعتماد مردم به دولت و افزایش اعتبار آن خواهد شد و زمینه‌ی ثبات سیاسی را هموار خواهد کرد، اما شکست آن به معنای فروپاشی نظمی است که پس از کنفرانس بن در 2001 در این کشور حاکم شده است.