نشست عمان برای چیست؟

وزارت خارجه‌ی پاکستان اعلام کرده که احتمالاً در شانزدهم اکتبر همین سال، نشستی در پایتخت عمان با حضور مقامات افغانستان، پاکستان، طالبان و امریکا برگزار می‌شود. سخن‌گوی شورای امنیت ملی همین موضوع را تأیید کرده، اما گفته است که این نشست، درواقع در ادامه‌ی نشست‌های چهارجانبه است که میان پاکستان و افغانستان با نظارت چین و امریکا برگزار می‌شد. هشت روز دیگر تا شروع احتمالی این نشست زمان مانده است، اما از هم‌اکنون دو برنامه‌ی متفاوت از سوی دو محور اصلی این نشست ارائه شده است.
با توجه به دو ادعای متناقض در مورد نشستی که پاکستان و افغانستان در آن شرکت می‌ورزند، از همین حالا این تردید را بر می‌انگیزد که چه‌گونه می‌توان به نتیجه‌ی چنین نشستی خوش‌بین بود؟
پس از سفر جنرال باجوا، رییس ارتش پاکستان، به کابل و دیدار و گفت‌وگو با مقامات ارشد حکومتی، هر دو طرف در مورد گرم شدن روابط و شکستن بن‌بست سیاسی کنونی ابراز امیدواری کردند. هر دو طرف مدعی شدند که توافقاتی در مورد از سر گرفتن همکاری‌ها در مورد مسایلی چون مبارزه با تروریسم و همکاری تجاری و تأمین امنیت، دست یافته‌اند. رییس‌جمهور غنی هنگام سفر به نیویارک و شرکت در نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد، امیدواری‌اش را نسبت به ترمیم رابطه با پاکستان ابراز کرده بود. می‌توان نتیجه گرفت که نشست عمان به‌معنای شروع دوباره‌ی گفت‌وگوها بر سر مسایل مورد اختلاف میان دو کشور، از جمله چه‌گونگی برخورد با سازمان‌های تروریستی خواهد بود.
مقامات حکومت وحدت ملی همواره بر نقش پاکستان در مورد ادامه‌ی جنگ یا پایان آن تأکید کرده‌اند. با توجه به این‌که پاکستان نفوذ گسترده‌یی در میان گروه‌های تروریستی دارد و با در نظر گرفتن این‌که اسلام‌آباد در حمایت از این سازمان‌ها لحظه‌یی درنگ نکرده، تردیدی نیست که دست یافتن به توافقی برای صلح میان طالبان و دولت نیز بدون همکاری پاکستان ممکن نیست. از طرف دیگر، به نظر می‌رسد رییس‌جمهور غنی به این جمع‌بندی دست‌ یافته که باید برای یافتن راهی برای پایان جنگ با طالبان تلاش کند.
شروع دوباره‌ی گفت‌وگو میان پاکستان و افغانستان درواقع بیان‌گر اعتماد دوباره‌ی غنی به این کشور است. درست است که سخن‌گویان حکومت بر این‌که چنین گفت‌وگویی بر سر مسایل مشخص و در زمان‌بندی از قبل‌ تعیین‌شده‌یی انجام خواهد شد، اما واقع این است که حکومت وحدت ملی به دلایلی که تاکنون گفته نشده، دوست دارد باری دیگر راستی پاکستان را بیازماید. از دو واکنش متفاوت در مورد نشست عمان می‌توان این را استنباط کرد. حکومت افغانستان با آگاهی بر این‌که پاکستان حامی نیرومند گروه‌های تروریستی است، مبنای گفت‌وگویش را با این کشور، نشست چهارجانبه قرار داده است؛ نشستی که پاکستان را وادار به همکاری با حکومت افغانستان برای مذاکره و توافق با طالبان می‌کرد. به همین ترتیب، این نشست بر اساس این اصل مورد توافق همه برگزار می‌شد که پاکستان باید دست از حمایت از گروه‌های تروریستی بردارد. اما به نظر می‌رسد پاکستان به اصول «نشست چهارجانبه» چندان علاقه‌مند نیست. درست به‌دلیل عدم تمایل پاکستان بر انجام تعهداتش بود که نشست چهارجانبه میان پاکستان، افغانستان، چین و امریکا نیز بی‌نتیجه قطع شد.
پاکستان مبنی بر اظهارات وزارت خارجه‌ی این کشور، با حضور مقامات افغانستان، طالبان و امریکا در نشست عمان شرکت می‌کند. به این‌معنا که پاکستان طالبان را با مقامات افغان و امریکایی رودررو قرار می‌دهد. اگر این‌گونه باشد، احتمالاً با نشست عمان باب گفت‌وگویی که در چهار ماه آینده حکومت وحدت ملی خبرش را داده، باز خواهد شد.
به‌هرحال، چه این گفت‌وگو ادامه‌ی گفت‌وگوهای چهارجانبه باشد یا نشستی پیرامون دست‌یافتن به چهارچوبی برای مذاکره‌ی صلح با طالبان، نشان می‌دهد که پاکستان دوباره می‌کوشد در مناسبات افغانستان به موقعیتی دست یابد که قبل از سال 2014 در اختیار داشت.