السلام علایک!

من تصمیم گرفتم در تمام سال 2016 میلادی از نوشتن در فیس‌بوک بپرهیزم. از ملالی که نوشتن و خواندن یادداشت‌های فیس بوکی به آدم دست می‌دهد که بگذریم، من در ضمن به این نتیجه رسیدم که در این یک سال پیش‌رو برای خودم مجالی از بهر خواندن و نوشتن «فارغ از لایک» ایجاد کنم.
پانزده سال پیش پدیده‌ای بر پهنه‌ی انترنیت ظهور کرد به نام وِبلاگ. وبلاگ دفترچه‌ای شخصی بود که هر کس می‌توانست خاطرات یا برداشت‌ها و گمان‌ها و آرزوها و پسندها و ناپسندهای خود را در آن ثبت کند و پیش دیگران بگذارد تا در باره‌ی شان نظر بدهند و قضاوت کنند. یکی از شکایت‌هایی که رفته رفته در وبلاگ عام شد شکایت از طولانی بودن مطلب بود. خوانندگان به نویسند‌گان وبلاگ‌ها تذکر می‌دادند که مثلاً فلان نوشته بسیار طولانی است و به همین خاطر از خیر خواندن آن گذشته‌اند. بعد، این سوال پیدا شد که مطلب «غیر طولانی» وبلاگی که خوانندگان از خیر خواندن شان نگذرند، چه اندازه‌ای باید داشته باشد. به این ترتیب، کوتاه‌نویسی در وبلاگ یک اصل شد. جالب‌تر آن که کوتاهه‌ها نیز کم کم کوتاه‌تر شدند. به نظر می‌آمد که نسل جدیدی از خوانندگان «پاراگراف‌گرا» در راه است که می‌خواهد به هر نوشته‌ای نظری بیندازد و بگذرد. (البته این یادداشت درباره‌ی فضای اجتماعی مجازی در میان خوانند‌گان افغانستان است و ممکن است در مورد دیگران صدق نکند)
فیس‌بوک دقیقاً در زمانی پدید آمد که خوانند‌گان افغان به آن نیاز داشتند. دکمه‌ی «لایک» در فیس‌بوک دقیقاً همان زبان مختصری بود که خواننده‌ی افغان می‌خواست با آن تکلم کند. این زبان سریع و فشرده و راحت جای مکالمات واقعی را گرفت و به ابزاری قدرتمند برای شکل دادن و سمت دادن ذهن نویسند‌گان تبدیل شد. وقتی که نویسنده‌ در فیس‌بوک چیزی می‌نویسد و نوشته‌اش ۵۰ لایک دریافت می‌کند و فردای همان روز چیز دیگری می‌نویسد که ۲۴۷۸ لایک دریافت می‌کند، معنایش این است که «آقای نویسنده، از این گونه‌ی دوم بیشتر بنویس. دیدی که ما با زبان لایک قضاوت مان را کردیم.»
در چنین فضایی، نویسنده از جهان نویسند‌گی بیرون می‌رود و به یک عضو شورای شهر، یک سیاست‌مدار و یک نامزد انتخابات تبدیل می‌شود. به این معنا که از این پس او بیشتر از آن که در پی تولید متن و تولید اندیشه باشد، نگران نوازش طبایع خوانند‌گان فیس‌بوکی خواهد شد. و این همان کاری است که سیاست‌مدار و نامزد انتخابات می‌کند و نه یک نویسنده.
من فکر می‌کنم برای بعضی از اهل قلم گاه لازم است که از این فضا کنار بروند. من، به‌عنوان یک آدم درگیر با کاغذ و قلم، این سال را سال چنین آزمونی برای خودم می‌سازم.