سازمان بینالمللی مهاجرت (آی او ایم) دربارهی به بازگشت گسترده مهاجران به افغانستان هشدار داده و خواستار تأمین بودجه فوری برای رسیدگی به این بحران شده است.
این سازمان روز پنجشنبه (۱۶ اسد) با نشر بیانیهای گفته است که افغانستان با یکی از بزرگترین بازگشت گروهی مهاجران در تاریخ معاصر روبرو است.
به گفتهی این سازمان، از سپتامبر ۲۰۲۳ به اینطرف بیش از چهار میلیون مهاجر از از ایران و پاکستان به افغانستان بازگشتهاند.
سازمان بینالمللی مهاجرت اشاره کرده است که ۱.۵ میلیون نفر تنها در سال ۲۰۲۵ به افغانستان رفتهاند و انتظار میرود پس از تصمیم دولت پاکستان مبنی بر عدم تمدید اقامت پناهندگان، یک میلیون نفر دیگر نیز از پاکستان بازگردند.
این سازمان هشدار داده است که برای پاسخگویی به نیازهای روبهرشد در مرزها و مناطق بازگشت، نیاز به بودجه اضافی دارد و بدون حمایت فوری، سیستمهای موجود با خطر شدید فروپاشی مواجه هستند و میلیونها نفر را در معرض خطر قرار میدهند.
محمد عبدیکر، رییس دفتر سازمان بینالمللی مهاجرت که این هفته از افغانستان بازدید کرده، گفته است: «من با خانوادههایی که به مرز ایران رسیده بودند صحبت کردم که کاملاً خسته بودند، بسیاری از آنها بچههای کوچک داشتند و جایی برای رفتن نداشتند.»
او افزوده است که «آی او ایم» به عنوان رهبر کنسرسیوم مرزی، تمام تلاش خود را میکند، اما در حال حاضر تنها به یک نفر از هر ده نفری که به کمک نیاز دارند کمک میکند. این مقام سازمان ملل گفته است: «این وضعیتی است که هیچ کس نباید با آن روبرو شود. افغانستان نباید فراموش شود.»
بازگشت مهاجران از پاکستان در ماه اپریل پس از آنکه مقامهای پاکستان ضربالاجل خروج یا اخراج مهاجران بدون مدرک را تعیین کردند، افزایش یافت. تقریباً در همان زمان، موج بزرگتری از بازگشت از ایران آغاز شد و همچنان ادامه دارد.
با توجه به اینکه پاکستان اکنون تأیید کرده است که مجوزهای اقامت موقت پناهندگان افغانستان را تمدید نخواهد کرد، انتظار میرود افراد بیشتری در هفتههای آینده به افغانستان برسند.
رییس سازمان بینالمللی مهاجرت وضعیت مرزهای افغانستان را بحرانی توصیف کرده، اما گفته است که نباید از فشارهای وارده بر جوامعی که بازگشتکنندگان در آنها مستقر میشوند، غافل شد.
وی افزود: «بسیاری از این مناطق در حال حاضر فاقد خدمات اولیه و فرصتهای اقتصادی هستند. بدون سرمایهگذاری، بازگشتکنندگان برای ادغام مجدد با مشکل مواجه خواهند شد و این اغلب منجر به جابجایی بیشتر میشود. شکستن این چرخه معیوب نیازمند حمایت پایدار است.»
به گفتهی او، این موانع، ادغام مجدد را به ویژه با ورود کشور به زمستان که انتظار میرود نیازهای بشردوستانه به شدت افزایش یابد، دشوار میکند.
در حال حاضر یکی از مشکلات جدی بازگشتکنندگان، نبود سرپناه است. پس از آغاز موج گسترده بازگشت، شهرهای افغانستان با کمبود خانه مواجه شدهاند و اجاره ملک به شدت افزایش یافته است.
سازمان بینالمللی مهاجرت گفته است که بدون همکاری منطقهای و حمایت فوری بینالمللی، بحران بازگشت مهاجران میتواند به یک بحران انسانی گستردهتر با عواقب شدید برای افغانستان و فراتر از آن تبدیل شود.
این سازمان همچنین تأکید کرده است که بازگشتها باید ایمن، داوطلبانه و آبرومندانه باشد.
