سید رسول موسوی، مدیرکل پیشین آسیای غربی وزارت امور خارجهی ایران در یادداشتی گفته است که او معتقد است که نباید از واژه «مهاجرین» برای شهروندان افغانستان استفاده شود؛ زیرا ایران مهاجرپذیر نیست و هیچ قانونی هم در مورد پذیرش مهاجر ندارد.
او تأکید کرده است که باید از عناوین «اتباع با اقامت قانونی» و«اتباع غیرقانونی» برای شهروندان افغانستان استفاده شود.
ایران در حال حاضر به شهروندان خارجی که عمدتا پناهجویان و کارجویان اهل افغانستان هستند، «اتباع» میگویند.
سید رسول موسوی در یادداشتی که در سایت رسانه ایراف نشر شده، گفته است که وزارت خارجهی ایران از پذیرش اسنادی که از جانب افغانستان دریافت میکرد و در آن از واژه «مهاجر» استفاده شده بود، خودداری میکرد.
او نوشته است: «این موضوع آنقدر جدی بود که یادداشتهایی را که سفارت افغانستان به وزارت امور خارجه تسلیم میکرد، اگر در آن به شکلی واژه مهاجر آمده بود، عودت میدادیم.»
موسوی نوشته است در زمان حضور او در وزارت خارجهی ایران تلاش بر آن بود که شهروندان افغانستان و فرزندان حاصل از ازدواج آنان با شهروندان ایرانی، به سه گروه تقسیم شود.
او اضافه کرده است: «پناهندگانی که براساس رویه تعریفشده وارد کشور شده و ایران با همکاری کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل وضعیت پناهندگی آنان را پذیرفته بود، دوم، پیوندهای خانوادگی ناشی از ازدواج بین اتباع ایرانی و افغانستانی و فرزندان آنان و سوم، سایر اتباع افغانستان که به طرق مختلف قانونی و غیرقانونی وارد ایران میشدند.»
بهگفتهی موسوی، از نظر وزارت خارجهی ایران وضعیت گروه اول مشخص بود، ولی در مورد وضعیت گروه دوم میبایست به نوعی در چارچوب قوانین کشور وضعیت آنان روشن میشد و «در مورد گروه سوم اصرار بر آن بود که ما از واژه مهاجرین استفاده ننماییم بلکه از واژه اتباع استفاده کنیم».
این دیپلمات پیشین ایران گفته است که معتقد است همچنان باید این تقسیمبندی سهگانه مورد توجه قرار گیرد و برای هریک اقدامات قانونی متفاوتی دنبال شود.
او گفته است که نهادهای مجری ایران تمرکز اصلی خود را بر مدیریت «اتباع غیرقانونی» متمرکز و نسبت به رد مرز کردن آنان اقدام کنند.
موسوی گفته است: «در این اقدام خود، یعنی رد مرز کردن، هم قانونی عمل کرده و کرامت انسانی اتباع را مورد احترام قرار دهند.»
اخراج مهاجران طی روزهای اخیرا بهگونهی کمسابقه افزایش یافته است. برخی از مهاجران از آزارواذیت و برخورد پولیس ایران شکایت دارند.
اخراج مهاجران افغانستان پس از جنگ ایران و اسرائیل تشدید شد. رسانههای حکومتی ایران ادعا کردند که برخی از شهروندان افغانستان متهم به جاسوسی برای اسرائیل هستند.
رسول موسوی با اشاره به این موضوع نوشته است که مقامهای مسئول امنیت ایران مسأله برخورد با عوامل «جاسوس و متصل به سرویسهای دشمن را از مسائل مربوط به اتباع غیرمجاز جدا کنند و چه بسا لازم باشد جاسوس و مرتبط به سرویسهای جاسوسی دستگیر شود نه آنکه رد مرز گردد».
او تأکید کرده است که نظر به مسأله حقوقی، «جرم یک اقدام با مسئولیت فردی است که دامنهی مجازات به مجرم محدود میشود».
