موقعیت دولت افغانستان در گفتوگوهای قطر
در گفتوگوهای علنی در قطر میان نمایندگان دولت افغانستان، طالبان، حزب اسلامی و پاکستان کدام طرف در موقعیت بهتری قرار دارد؟ به نظر میرسد که این موقعیت بهتر و برتر در اختیار پاکستان و طالبان قرار دارد. فعلا پاکستان موفق شده است که بخش مهمی از تروریستان را از قلمرو پاکستان به درون افغانستان براند و بخشهای بسیاری از افغانستان را ناآرام کند. طالبان هم همچون سالها قبل، محدود به جنوب و شرق کشور نیستند و همزمان میتوانند در چندین ولایت جنگهای سنگین را بر نیروهای امنیتی تحمیل کنند.
با این همه، این گفتوگوها میتواند زمینهی چنددستگی احتمالی در درون طالبان را فراهم کند و تعدادی از آنها را که تندروتر و سازشناپذیرترند، به سوی پدیدههای جدید دنیای تروریستی براند، پدیدههایی چون داعش. بعید است که پاکستانیها این واقعیت را در نظر نداشته باشند. اتفاقاً همین پدیده هم امکان کنترول بیشتر پاکستانیها بر طالبان و هم امکان داشتن انتخابهای بیشتر در آینده را به آنها میدهد.
مهمترین امتیاز افغانستان، شاید کاهش و محدودیت قدرت نیروهای ضدطالبان و داشتن پیمان امنیتی با امریکا باشد. اولی دست افغانستان برای واگذاری امتیازات بیشتر به طالبان و پاکستان را باز میگذارد و دومی تا حدودی، دورنمای تسخیر کابل به دست طالبان را از میان برداشته است. آیا پاکستانیها به این نتیجه رسیدهاند که شرایط لازم برای شروع چانهزنیهای جدی را به دست آوردهاند؟ این سوال را به شکل دیگری هم میتوان طرح کرد. آیا دولت افغانستان آمادهی پذیرفتن خواستهای جدی طرف مقابل شده است؟
جواب این سوالها را به این زودیها نخواهیم دانست. اما یکچیز روشن است و آن این است که زمان به نفع امریکاییها یا دولت افغانستان در حرکت نیست. طالبان برای نگهداشتن انسجام سازمانیشان به جنگ نیاز دارند و به احتمال زیاد در کنار چانهزنیها با دولت، بر شدت جنگهایشان خواهند افزود. این، میتواند دشواریهای جدی را برای دولتهای امریکا و افغانستان خلق کند.
هیچچیزی، جای خالی فشار نظامی جدی بر طالبان در برنامهی دولت افغانستان برای رسیدن به صلح را پر نمیکند. بسیج نیروهای ضدطالبان، میتواند این فشار را ایجاد کند و افغانستان را در رویارویی و گفتوگو با تروریستان در موقعیت بهتری قرار دهد؛ اما این انتخاب با پروژههای بخشی از نیروهای صاحب صلاحیت سیاسی-قومی در درون دولت سازگار نیست و احتمالا هیچگاه در نظر گرفته نخواهد شد.
