زبان دراز و خوشرنگ تبعیض در دنیای امروز
جامعهی باز گزارش تحقیقی جالب و خواندنی را به قلم عبدالکریم خلیلی در مورد ترکیب قومی در وزارت اقتصاد کشور نشر کرده است. در میان 52 کارمند ارشد این وزارت، نام سه ازبیک و یک هزاره هم به چشم میخورد. 48 تن دیگر همه پشتون یا تاجیک هستند.
ازبیکها و هزارهها هم بلا میکنند. در سرود ملی نام چند قوم گرفته شده است؟ از میان آن همه قوم، فقط ازبیک و هزاره توانسته در این ترکیب سهم بگیرند. حالا من ماندهام که آن یک نفر هزاره چهگونه توانسته است خودش را به آنجا برساند!
منطق تبعیض در بسیاری از کشورها در دنیای امروز تغییر کرده است. زبانش را طوری اصلاح کرده که به درد جهان امروز بخورد و با روحیه، خواست و اصول ارزشی بشر امروز همخوانی داشته باشد.
زبان و منطق تبعیض در افغانستان هم تغییر کرده است. ظاهرا همهی «افغانها» برابر خوانده میشوند. همه دارای حق رایدهی و رایگیری نمایانده میشوند. همه از بدی تبعیض میگویند. همه قومگرایی را محکوم میکنند و همه داد از شایستهسالاری میزنند.
اما به یاد داشته باشیم که در جهان امروز، خود همین شعارها، بهترین وسیله برای اعمال تبعیض هستند. وقتی شما بتوانید تعبیض را با برابریخواهی، دموکراسیطلبی، شایستهسالاریخواهی و… توجیه و نهادینه کنید، جامعه و جهان به حمایت از شما برخواهد خاست و حتا خود کسی که مورد تبعیض قرار گرفته، دچار تردید خواهد شد و به اندیشه و احساس خودش شک خواهد کرد.
همین حالا شما از روشنفکران جامعهی تاجیک بپرسید که چرا شما در یک وزارت این همه آدم دارید، اما ما یک نفر و چرا شما در این مورد ساکت اید (نه همهیشان). به احتمال زیاد (من تجربه کردهام) اولین چیزی که به شما میگویند، چنین چیزی خواهد بود:
«پشت قوم و قومپرستی نگرد. دنیا به کجا رسیده شما به چه فکر میکنید. روشنفکر ما این قدر قومپرست است، از عوام چه گله».
تغییر جایگاه در این منطق را میبینید؟ متوجه میشوید که در این منطق ظاهرا پسندیده و انسانی، شما به جای کسی قرار میگیرید که افکار غیرانسانی و ناپسند دارد و آنها به جای اصلاحطلبان انساندوست. پس این شما هستید که باید معذرت خواسته، کمی آدم شوید!
