از آنجا که رییس جمهور و معاون اولش به حج رفتهاند تا بهسوی «ایشان» سنگ پرتاب کنند و بگویند، «ای خدا ناترس! آخر ما را به این جا کشاندی هه؟» خوب است که بدانیم بزرگان و دانشمندان منصف جهانی در بارهی حج چه میگویند. نگاهی بر اقوال این بزرگان غیرمسلمان از آنرو اهمیت دارد که امروز حج در میان خود ما مسلمانان مظلوم واقع شده و یک مشت انساننما بهنام روشنفکر، که خوشبختانه فقط یک مشت اند، حقیقت حج را زیر سوال میبرند:
ویکتورهوگو:
اگر ما غربیها حج میداشتیم، خوب نداریم دیگر.
اسکاروایلد:
حج ایمان را محکم، ازدواج را سالم، عشق را زیبا، انسان را خوب، کینه را زایل، استعداد را سرشار، گناه را مشتغرب و اخلاق را جیفون مینماید.
برتراند راسل:
من آدم مذهبی نیستم؛ اما هر وقت که میبینم مسلمانان به حج میروند، نزدیک است از حسد بترکم، ولی نمیترکم.
فرانسیس بیکن:
وقتی که علم در صحرای جستوجو لنگ میشود، حج آغاز میشود. حج فراتر و برتر از علم است.
داستایفسکی:
ملتی که حاجی دارد و فابریکهی نساجی دارد، هرگز سرما و شکست نمیخورد.
ویتگنشتاین:
حج نهایت فلسفه است و نهایت فلسفه خیلی قشنگ است.
هگل:
رنگ سفید روح تاریخ است و این روح در هیچ جا بهتر از مراسم حج مسلمانان خود را متجلی نمیکند.
مونتسکیو:
ملتها بر دو دستهاند و دستهی دومی ملتهایی اند که حج میکنند و وارثان زمین اند.
روسو:
من حقیقت حج را دریافتهام؛ اما از بخت سیاه، هنوز نتوانستهام به مکه مشرف شوم.
شاید عدهای بگویند که این جملات ساده در مورد حج اهمیتی ندارند. به نظر من، ما باید از این جملهها قدردانی کنیم. چون باعث میشوند آنها هم از گفتههای بزرگان ما قدردانی کنند. در غیر این صورت، وقتی که بزرگترین علما و دانشمندان و رسولان ما میگویند، آدم باید جان خود را بشوید یا توت مزه دارد، دیگران هم به این حرفها بیاعتنایی خواهند نمود.
