جمشید احمد
«من ۸۰ هزار کلدار (حدود ۴۲ هزار افغانی) کرایه میدهم. صد هزار کلدار پول سیکیوریتی دادهام. همهچیز قیمت است اینجا.» این سخنان حفیظ، مهاجر افغان که اخیرا با خانوادهاش به پاکستان آمدهاست، میباشد. او از افزایش اجاره خانه و هزینههای زندگی در پاکستان رنج میبرد.
حفیظ یک مقام پیشین وزارت داخله افغانستان است که اخیرا پس از سقوط دولت افغانستان به دست طالبان، به پاکستان فرار کرده است. او میگوید که در کابل زندگی میکرد و پس از اینکه متوجه میشود نیروهای امنیتی طالبان، کارکنان دولت پیشین را بدون توجه به فرمان عفو عمومی رهبر خویش، بازداشت و شکنجه میکنند، کابل را به قصد اسلامآباد برای جستوجوی آینده بهتر ترک میکند.
حفیظ میگوید: «هر کدام ما ۳۰۰ دالر (معادل ۲۷ هزار افغانی) به شرکتها دادیم تا ویزه پاکستان را گرفتیم. اینجا هم حدود ۴۵۰ هزار کلدار را در کمتر از دو ماه مصرف کردهایم، میخواهم پس به افغانستان برگردم.»
حفیظ یک آپارتمان سه خوابه را در یکی از بخشهای مرکزی اسلام آباد اجاره کرده است. او میگوید که اگر چه او آپارتمان را بهعنوان یک آپارتمان تجهیزشده، اجاره کرده، اما فرش و بسیاری دیگر از وسایل لازم را خودش خریداری کرده است.
ثریا، آموزگار قبلی در یک مکتب دولتی در کابل که همسر حفیظ است، میگوید «موتر و اموال خانه ما را فروختیم و به پاکستان آمدیم تا همینجا زندگی کنیم یا به کشورهای دیگر پناهنده شویم. اما اینجا همه چیز قیمت است و به مهاجرین کار نیست. پسر و دخترم انگلیسی میفهمند اما تا هنوز نتوانستند کار پیدا کنند.»
پس از سقوط دولت افغانستان به دست طالبان در ۱۵ آگست سال گذشته، بسیاری از شهروندان کشور را به خاطر ترس از حکومت طالبان، کمبود فرصتهای شغلی و درآمد لازم، و جستوجوی آیندهی بهتر ترک کردند. شماری از مهاجران افغان که درخواست پناهندگی آنها از سوی برخی کشورهای خارجی پذیرفته شده است و اما از روند تخلیه باز ماندهاند، نیز در میان این مهاجراناند.
پس از حاکمیت طالبان، پاکستان و ایران، دو کشور همسایه افغانستان است که مقصد بسیاری از مهاجران اخیر افغان میباشد.
آژانس پناهندگان سازمان ملل متحد (UNHCR) میگوید که ۱۰۰ هزار نفر در سه ماه گذشته از افغانستان به پاکستان مهاجرت کردهاند. همچنین، آمار یکروزه عبور از مرزهای زمینی افغانستان و پاکستان، که محمد صادق، نماینده ویژه پاکستان برای افغانستان، در صفحه توییتر خود منتشر کردهاست ۱۳ هزار و 235 نفر میباشد. این افراد از طریق مرزهای زمینی تورخم، چمن، خرلچی، غلامخان و انگور اده به پاکستان آمدهاند.
همانطور که در طی سه ماه گذشته با دهها مهاجر افغانستان صحبت کردهام، مهاجران افغانستان که در اسلامآباد زندگی میکنند، از اجارههای گزاف مسکن، هزینههای زندگی و سایر مشکلات شکایت دارند.
الیاس یک مهاجر دیگر افغان که حدود دو ماه پیش با خانوادهاش به اسلام آباد آمده است، میگوید «۱۵روز در هتل ماندم تا این که خانه پیدا کردم. هتل هم که سابق کرایهاش یک هزار کلدار بود، حالا کرایه آن را ۳.۵ هزار [کلدار] میگویند.» او میافزاید: «در همین ۱۵ روز تمام شهر اسلام آباد را و هر جایی که رهنمای معاملاتشان بود، با کمیشنکاران گشتم.»
الیاس با آن که یک آپارتمان سه خوابه را در یکی از بخشهای مرکزی اسلامآباد به کرایه گرفتهاست، ادامه میدهد: «مردم به سختی به ما خانه کرایی میدهند. حال هم ۶۰ هزار کلدار یک آپارتمان سه اتاقه را کرایه میدهم و آن هم بدون لوازماش. در این آپارتمان برق دو ساعت است و دو ساعت دیگر نیست. مشکلات زیاد است.»
ظهورحسین منشی بلندمنزل اپولو (اپولو تاور) در منطقهی ۱۱ اسلامآباد، افزایش هزینه اجاره خانه را تأیید نموده میگوید: «پس از حضور مهاجرین افغان کرایهها بلند شده و بیشتر مالکان از طریق دیلرها [دلالها] خانهها را با آنها جورآمد و قرارداد میکنند.» او همچنین میافزاید که ۷ یا ۸ خانواده در آپارتمان آنها زندگی میکند و هماکنون هم آپارتمان دوخوابه بدون لوازم را ۵۵ هزار روپیه پاکستانی کرایه میدهد.
از سوی دیگر، جعفر شه، یک معاملهگر زمین و مالک بلندمنزل امرلد (امرلد هایتس) در منطقهی ۱۱ اسلام آباد با ابراز رضایت از اجاره دادن آپارتمان به مهاجران افغانستان، میگوید «روزانه ۵ تا ۸ متقاضی داریم که این روزها بیشتر آن افغانها است.»
او در پیوند به دلیل بلند بودن هزینه اجازه خانه میافزاید «کرایه بهصورت عموم در پاکستان بلند شده و دیگر این که تعداد مهاجرین افغان زیاد شده و مشخص است که قیمتها هم بلند شدهاست.»
با این حال، برخی از مهاجران افغانستان ، از جمله متحدان خارجی و شماری از خبرنگاران، توسط کشورهای مربوطه و شماری هم از سازمانهای حمایتکننده بینالمللی حمایت مالی میشوند. اما برخی از اعضای دولت پیشین و اعضای نهادهای خصوصی، که میگویند به خاطر ترس از طالبان و نبود آیندهی روشن در افغانستان، به پاکستان آمدهاند، به مشکل تأمین مخارج مالی روبهرواند و از پیدان کردن کار هم در اینجا ناامید شدهاند.
الیاس با اشاره به نگرانی دولت پاکستان مبنی بر حضور احتمالی اعضای گروههای تروریستی همچون داعش و تحریک طالبان پاکستان در میان شهروندان افغانستان که از مرز عبور میکنند، میگوید «در افغانستان دواخانه داشتم، زبان اردو و انگلیسی را هم یاد دارم و به هر جای مراجعه کردم و سیوی خود را دادم، اما میگویند باید از خود پاکستان باشی یا یک کسی از پاکستان ضمانت کند.» او اضافه میکند «اکثرا از خاطر آوازههایی که گویا در بین مهاجرین داعش میآید، این مردم اعتماد کرده نمیتوانند که به ما کار بدهند.»
در همین حال، یک گزارش سازمان بینالمللی مهاجرت (IOM) تأیید میکند که از میان ۷ هزار و ۷۸۱ مهاجر افغان بدون اسناد، که پس از ژانویه ۲۰۲۲ به افغانستان بازگشت کردهاند، ۳۶ درصدشان به دلیل عدم توانایی پرداخت هزینه اجاره خانه، ۲۸ درصد به دلیل عدم توانایی پرداخت مصارف معیشتی و ۲۲ درصد به دلیل نبود کار از پاکستان به افغانستان بازگشت کردهاند.
همچنان، ویبسایت زمین (Zameen) که ویبسایت مشهور رهنمای معاملات جایداد در پاکستان است، نیز نشان میدهد که ارزش جایداد و اجاره پس از ماه آگست سال گذشته میلادی، بهطور قابل توجهی در پاکستان به شمول اسلام آباد افزایش یافته است.
به نقل از ویبسایت زمین، یک اتاق یک خوابه، به اندازه یک مارلا (۲۵.۲۹ متر مربع) در مهمانخانه میلت در پیشاور مور، G9/4، اسلام آباد، که پیش از ماه آگست سال ۲۰۲۱، حدود ۱۳۰۰ روپیه پاکستانی (معادل ۶۸۰ افغانی) بود، اکنون به ۴ هزار روپیه پاکستانی (معادل ۲،۰۹۴ افغانی) به اجاره اعلام شده است. پیشاور مور یکی از بخشهای مرکزی در اسلام آباد است که در آن بسیاری از مهاجران اخیر افغان زندگی میکنند.
شکیل خان، منشی بلندمنزل قرطبه (قرطبه هایت) در یکی از مناطق مرکزی اسلام آباد، میگوید: «به افغانان کرایه نمیدهیم، مگر اینکه بسیار زیاد در مجبوریت قرار داشته باشد.» او همچنین میافزاید: «تاریخ ویزه و پاسپورتشان را چک میکنیم و اگر نداشته باشند، کرایه نمیدهیم.»
بسیاری از شهروندان افغانستان که پس از سقوط دولت افغانستان به پاکستان آمدهاند، از تمدید ویزا، اجاره خانه و قرارداد، هزینههای گزاف زندگی و بهداشتی، هزینههای رفتوآمد شهری و عدم پاسخگویی بهموقع آژانس پناهندگان سازمان ملل متحد برای ثبت نام و صدور کارتهای پناهندگی و مشکل اتصال تلفن همراهشان شکایت میکنند.
الیاس با نگرانی از تأمین هزینههای گزاف زندگی، میگوید: «اگر بگویم در کل همه چیز قیمت است، شاید باور کسی نشود. سودا و همه چیز قیمت است. در یک تکسی در یک کیلومتر راه با این که بفهمد افغان هستی، از پیشت ۵۰۰ کلدار میخواهند.» الیاس میافزاید: «اگر یکی از آنها [شهروند پاکستان] با شما باشد، باز این کار را نمیکنند.»
در همین حال، آخرین گزارش کمیته نظارت از قیمتها (NPMC) که تحت ریاست شوکت ترین وزیر مالیه و عواید پاکستان در ۲۳ فبروری سال جاری میلادی برگزار شده است، نیز تأیید میکند که ۳۳ ماده غدایی به شمول روغن، گوشت مرغ و شماری از موادی همچون پطرول، گران شده است.
با این حال، آخرین گزارش اداره احصائیه پاکستان میافزاید که قیمت مسکن، غذا و کالاها در سال گذشته پس از افزایش تورم در پاکستان بهشدت افزایش یافته است.
گزارشهای رسمی نشان میدهد که تورم پولی در پاکستان هزینه اجاره خانه و کالاها را افزایش داده است و دولت سعی دارد تا آن را با کنترل و ثبات در بازار متوقف کند.
به گفته آژانس پناهندگان سازمان ملل متحد، نزدیک به یکونیم میلیون مهاجر افغان از سال ۲۰۰۱ تا ۳۱ اوت ۲۰۲۱ در پاکستان زندگی میکنند. از این تعداد، ۳۵ هزار نفر از آنها در اسلام آباد زندگی میکنند.
وزارت ایالت و مناطق مرزی پاکستان، در آخرین گزارش خویش گفته که تلاش میکنند تا مهاجران افغانستان را به کشورشان بازگردانند، اما این روند به دلیل نبود فرصتهای معیشتی، کمبود بهداشت اولیه، آموزش، نگرانیهای حفاظتی، وضعیت امنیتی و مسائل دیگر، در سال گذشته کند بوده است.
با این همه، در حالی که دولت طالبان بهتازگی از وضع محدودیت سفر به شهروندان افغانستان خبر دادهاند، حفیظ، یک مقام پیشین وزارت داخله افغانستان با توجه به نگرانی از هزینههای زندگی و بیکاری در اسلام آباد و احتمال تعقیب از سوی طالبان در افغانستان، میگوید: «مجبور هستم هفته آینده به افغانستان برگردم.» تذکر: به دلیل حفظ هویت و امنیت مصاحبهشوندگان، از ذکر نامهای واقعی در این گزارش خودداری شده است.
