شماری از مقامهای دولتی و چهرههای سیاسی به تصمیم تازهی ادارهی ملی احصائیه و معلومات مبنی بر درج ۵۴ قوم جدید در شناسنامهی الکترونیک واکنش نشان داده و میگویند که این تصمیم نفاقافکنانه و جزئی از برنامهی «همپاشی» مردم افغانستان است.
میررحمان رحمانی، رییس مجلس نمایندگان ناوقت شب گذشته (شنبه، ۲۳ حوت) در اعلامیهای گفته است تصمیم درج اقوام جدید در سیستم شناسنامهی الکترونیک «که از قبل تعیینشده بهنظر میآید، بهعوض بسیج و همبستگی مردم و وحدت جامعهی افغانستانی به تقسیم اقوام کشور به سطح قریه و ولسوالی پرداخته است».
او همچنان این تصمیم ادارهی ملی احصائیه و معلومات کشور را «تأسفبار» خوانده و تأکید کرده است که این تصمیم از سوی حلقاتی خاصی گرفته شده است. به گفتهی او، این حلقات که هویتشان بیش از پیش افشا شده، در پی تضعیف نظام و دامنزدن به اختلافات قومی در افغانستان است.
در همین حال، او از حکومت خواسته است که با سرنوشت مردم، قانون و کشور بازی نکرده و تصمیم درج ۵۴ قوم جدید در سیستم شناسنامهی الکترونیک را بازنگری کند.
صلاحالدین ربانی، رییس حزب جمعیت اسلامی افغانستان نیز این اقدامات ادارهی ملی احصائیه و معلومات کشور را «یک برنامهی طرحریزیشده به تقسیم اقوام افغانستان به سطح قریه و ولسوالی» خوانده است.
به گفتهی او، این برنامه ادامهی تحرکاتی است که برای تضعیف نظام، دامنزدن به اختلافات قومی و صدمهزدن به یک افغانستان متحد از سوی «یک حلقهی خاص» رویدست گرفته شده است.
آقای ربانی افزوده است: «یک بار نه، دو بار نه، بارها غاصبان قدرت بهجای کار در راستای وحدت و همبستگی جامعهی افغانستان، دنبال تجزیهی اقوام و نفاق میان آنان اند که این کار آنها نشاندهندهی مأموریتشان به هدف راهاندازی تفرقه و نفاق در جامعه است.»
رحمتالله نبیل، رییس پیشین ریاست عمومی امنیت ملی نیز در یک یادداشت فیسبوکی نیز این تصمیم را سیاست افتراقی میان اقوام افغانستان خوانده است. او گفته است: «سیاست افتراق بین اقوام افغانستان در این شرایط حساس که کشور عزیز ما بیشتر از هر زمان دیگر نیاز به متحدشدن دارد، حماقت و آبریختن در آسیاب دشمن است.»
روز گذشته، سرور دانش معاون دوم ریاستجمهوری ساعاتی پس از اعلام ادارهی ملی احصائیه و معلومات مبنی بر درج ۵۴ قوم جدید در سیستم شناسنامهی الکترونیک، در اعلامیهای گفته بود که تصمیم عجولانه حکومت را مورد پرسش قرار میدهد و سبب نفاق در میان مردم میشود.
آقای دانش افزوده بود آن چه که از سوی ادارهی ملی احصائیه و معلومات بهعنوان فهرست اقوام برای درج در شناسنامهی الکترونیک نشر شده، فاقد جنبهی مسلکی و علمی است.
او از ادارهی ملی و احصائیه خواسته بود که تصمیم خود در مورد درج ۵۴ قوم جدید در شناسنامهی الکترونیک را مورد بازنگری قرار دهد.
ادارهی ملی احصائیه و معلومات روز گذشته در اعلامیهای گفته بود که این تصمیم را براساس درخواست بزرگان برخی از اقوام و بادرنظرداشت تفسیر بند سوم مادهی چهارم قانون اساسی گرفته است. در اعلامیه گفته شده است که آنان از طریق مراجع مختلف رسمی، خواهان درج اقوامشان که در قانون اساسی بهگونهی صریع تذکر به عمل نیامده، در شناسنامهی الکترونیک شده بودند.
در مادهی چهارم قانون اساسی کشور از ۱۴ قوم بهگونهی صریح نام برده شده است. در این مادهی قانون تأکید شده است: «ملت افغانستان متشکل از اقوام پشتون، تاجیک، هزاره، اوزبیک، ترکمن، بلوچ، پــــشهای، نـورستانی، ایماق، عرب، قرغیز، قزلباش، گوجر، بـراهـــوی و سایـر اقـوام میباشد.»
اما ادارهی ملی احصائیه و معلومات گفته است که با توجه به قرار قضایی شورای عالی دادگاه عالی در مورد این مادهی قانون اساسی، نامهای ۵۴ قوم جدید را در شناسنامهی الکترونیک درج کرده است.
تصمیم ادارهی ملی احصائیه و معلومات در مورد درج اقوام جدید در چند روز گذشته واکنشهای گستردهای را به همراه داشته است. منتقدان این تصمیم گفتهاند که این اداره در تلاش است که قبیلهای در درون یک قوم را به عنوان قوم مستقل درج شناسنامه کند.
روند توزیع شناسنامهی الکترونیک در ۱۳ ثور سال ۱۳۹۷ خورشیدی آغاز شد. این روند از همان زمان بهدلیل ملیت مردم افغانستان جنجالی بود. این روند بهرغم تفاوت دیدگاهها در این مورد، هماکنون با درج «افغان» بهعنوان ملیت تمامی شهروندان و در کنار آن درج اسم قوم روی شناسنامهها ادامه دارد.
