همزمان با روز ملی حفاظت از میراث‌های فرهنگی، نمایشگاهی به هدف معرفی هنر کاشی‌سازی سنتی هرات با بیش از هشت قرن قدامت، در شهر هرات برگزار شده است.
این نمایشگاه امروز (چهارشنبه، ۲۰ حوت) در «قلعه‌ی اختیارالدین» شهر هرات برگزار شده و برای سه روز ادامه خواهد داشت. مسئولان فرهنگی این ولایت در این نمایشگاه از حکومت خواستند که هنر کاشی‌سازی سنتی هرات را ثبت ملی و سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی سازمان ملل متحد (یونسکو) کند.
زلمی صفا، آمر حفظ آبده‌های تاریخی هرات در صحبت با روزنامه اطلاعات روز گفت که حکومت باید برای ثبت هنر کاشی‌سازی سنتی هرات اقدام کند تا سناریوی ثبت میراث‌های فرهنگی کشور به نام کشورهای دیگر، دوباره تکرار نشود.
پیش از این، دوتار (ساز موسیقی محلی هرات) و هنر مینیاتور با نام کشورهای منطقه ثبت یونسکو شده بود. حکومت افغانستان به ثبت این میراث‌های فرهنگی در یونسکو اعتراض کرد و خواهان ثبت مشترک این میراث‌ها در این سازمان شد.
از سویی هم، در تنها کارگاه کاشی سنتی در داخل مسجد جامع هرات، هم اکنون ۱۰ نفر مصروف فعالیت اند. اما این نگرانی وجود دارد که با دست‌کشیدن این افراد از کار کاشی‌سازی یا مرگ آنان، کسی قادر به تولید کاشی سنتی هرات نباشد.
محمد نادر که یکی از کاشی‌سازان مطرح کارگاه کاشی‌سازی سنتی هرات است، در صحبت با روزنامه اطلاعات روز از کمبودن معاشش شاکی است: «حکومت باید به ما توجه کند و معاش پنج الی شش‌هزار افغانی نیازمندی ما را رفع نمی‌کند. همچنین باید حکومت شاگرد بگیرد تا ما آنان را آموزش بدهیم که هنر کاشی‌سازی رشد کند.»
یکی از ویژگی‌های کارگاه کاشی‌سازی سنتی هرات، این است که تمام مراحل ساخت کاشی با دست انجام می‌شود، در حالی که در سایر کشورها، کاشی‌سازی صنعتی شده است.
کاشی سنتی از خاک رس و با رنگ‌های زرد، سفید، فیروزه‌ای و لاجوردی تولید و به شکل طبیعی از سرب، قلعی، مس، سنگ، آهن و شیشه رنگ‌بندی می‌شود.
اوج هنر کاشی‌سازی به دوره‌ی تیموریان بر‌می‌گردد. در این دوره بناهای زیادی به‌شمول منارهای مصلی هرات ساخته شده است. برای تزیین‌کاری این بناها از کاشی سنتی استفاده شده، اما اغلب کاشی‌های این بناها هم‌اکنون تخریب شده است.
