دادخواهی ۲۸ ماهه‌ی پدر برای پسر

امیرمحمد پدری ۶۲ ساله با پرونده‌ی ۵۰۰ صفحه‌ای قتل پسر ۲۱ ساله‌اش نوراحمد، یک هفته قبل پالاپال به دفتر روزنامه اطلاعات روز آمده بود. آخرین روزنه‌ی امید برای دادخواهی و تأمین عدالت برای پسر مقتولش. تلاش‌های دو سال و چهار ماه او در نهادهای عدلی و قضایی برای محاکمه‌ی عادلانه‌ی عاملان قتل پسرش بی‌سرانجام مانده است. دادگاه چهارم که چند ماه قبل برگزار شده، دو متهم اصلی را برائت داده است. دادستان پرونده که براساس قانون باید درخواست تجدید نظر می‌داد، حکم این دادگاه را پذیرفته است و از آن پس تلاش‌های پدر برای درخواست تجدیدنظر در دادستانی کل هم نتیجه نداده است.

امیرمحمد در ۲۸ میزان ۱۳۹۷ زمانی که در صف رای‌دهی انتخابات پارلمانی بود، خبر قتل پسرش را شنید. از آن زمان تا حالا ۲۸ ماه پیوسته برای فرزند مقتولش دادخواهی کرده است اما در نهایت دادگاه چهارم (مماثل) برخلاف حکم سه دادگاه قبلی، متهمان را برائت داده است. او می‌گوید که به‌جای توسل به دستگاه عدلی و قضایی دولت، خودش می‌توانست با قاتلان پسرش با اقدام مشابه، تسویه حساب کند اما قانون را ترجیح داده است، قانون اما عادلانه اجرا نشده است.

در قضیه قتل نوراحمد پسر امیرمحمد، سه نفر متهم‌اند. یک پدر ۵۲ ساله با پسر ۱۹ ساله‌اش، و یک جوان ۱۹ ساله‌ی دیگر که دادستانی گفته دوست و همدست نوراحمد بوده و این پسر و پدر و خانواده‌اش را قبلا تهدید می‌کرده‌اند.

در سه دادگاه قبلی، دادگاه ابتداییه، دادگاه استیناف و دادگاه تمیز، یکی از متهمان (پدر ۵۲ ساله) به ترتیب به ۱۶، ۱۰ و ۱۲ سال حبس محکوم شده بود و پسرش برائت گرفته بود و متهم دیگر به یک سال زندان محکوم شده بود.

بعد از برگزاری دادگاه تمیز، دادستان به حکم این دادگاه قناعت نکرده و درخواست فرجام‌خواهی داده است. در درخواست تجدیدنظر دادستان آمده است که در قضیه قتل عمد نوراحمد، عبدالحی (اسم مستعار) و امید (اسم مستعار) هر دو دست داشته‌اند اما دادگاه‌های ثلاثه فقط عبدالحی را محکوم به حبس کرده و امید را برائت داده است. همچنین بر پایه‌ی استدلال دادستان، حیدر متهم دیگر به‌خاطر تهدید امید و خانواده‌اش مرتکب جرم شده اما دادگاه با بریدن یک سال حبس برای او، جزایش را تخفیف داده است.

طبق فرجام‌خواهی دادستان، دادگاه عالی پرونده این قتل را به دادگاه استیناف میدان وردک به‌عنوان دادگاه مماثل می‌سپارد. این دادگاه اما عبدالحی و امید دو متهم اصلی را برائت می‌دهد. از آن‌جایی که دادستان حکم دادگاه‌های قبلی به‌ویژه دادگاه تمیز را نپذیرفته و درخواست جزای بیشتر برای متهمان کرده، زمانی که دادگاه مماثل متهمان را برائت داده، دادستان براساس ماده ۲۸۳ قانون اجرآت جزایی باید درخواست تجدید نظر می‌داد ولی این کار را نکرده و تلاش‌های ولی مقتول هم به‌جایی نرسیده است. حالا امیرمحمد رضایی پدر مقتول حکم این دادگاه را کاملا ناعادلانه و غیرقانونی می‌خواند و می‌گوید که دادستانی کل هم به درخواست او برای تجدیدنظر وقعی نمی‌گذارد.  

پس از تماس‌های مکرر و چهار روز انتظار برای دریافت پاسخ دادستانی کل، این اداره پاسخی به پرسش‌های خبرنگار اطلاعات روز در مورد این پرونده ارائه نکرد.

شرح قضیه

براساس پرونده‌ای که دادستانی ترتیب داده، نوراحمد چند روز قبل از قتلش، از امید زمانی که از باشگاه بیرون می‌شده، خواسته که نواسه‌های یکی از سرمایه‌داران دشت برچی را که شاگرد امید بوده، به نزد او بیاورد و در غیر این او و خانواده‌اش را می‌کشد. امید مسأله‌ی تهدید نوراحمد را با پدرش عبدالحی در میان می‌گذارد. پدرش به او می‌گوید که در تماس تلفنی بعدی، با شخص تهدیدکننده قرار حضوری بگذارد. ساعت ۵ و ۳۰ دقیقه‌ی عصر روز ۲۸ میزان ۱۳۹۷، امید همراه با پدرش عبدالحی برای دیدار با نوراحمد به سمت محل قرار، «سرک ۲۰ متره» دشت برچی حرکت می‌کنند. پدر در نزدیکی محل در یک دکان خوراکه‌فروشی می‌نشیند و پسر در کنار جاده منتظر نوراحمد می‌ایستد. زمانی که نوراحمد با فرد همراهش حیدر روی موترسیکلت جلوی امید می‌ایستند، عبدالحی با تفنگچه‌اش از دکان بیرون می‌شود و با آن‌ها درگیر می‌شود. در این هنگام نوراحمد فرار می‌کند و عبدالحی حین تعقیب از پشت به او شلیک می‌کند. بعد به امید می‌گوید که دست‌های حیدر را بسته کند و خودش به‌دنبال نوراحمد می‌دود و دوباره دو شلیک می‌کند. بعدا عبدالحی با امید، حیدر را با دست‌های بسته کنار نوراحمد که زخمی روی زمین افتاده بوده، می‌آورند و با لگد به سر و صورت او می‌زنند. بعدا پولیس به محل رویداد می‌رسد و عبدالحی، امید و حیدر را بازداشت می‌کند.

دادستان پرونده در صورت دعوای خود گفته است که عبدالحی و امید در قتل نوراحمد دست داشته و به دلایل زیر جرم‌شان ثابت شده است: تهدید امید از سوی نوراحمد قبل از قتلش؛ اعتراف متهمان مبنی بر حضورشان در محل قتل و فرار  نوراحمد از محل رویداد و تعقیب وی توسط عبدالحی و امید؛ اظهارات حیدر مبنی بر شلیک عبدالحی به نوراحمد؛ گزارش طب عدلی مبنی بر کشته‌شدن نوراحمد توسط اسلحه؛ گرفتاری متهمان از محل قتل؛ شراکت حیدر با نوراحمد در تهدید امید و خانواده‌اش و قرارگذاشتن با نوید در روز واقعه.

دادگاه ابتدایی

دادگاه ابتدایی که در ۲۱ حوت ۱۳۹۷ برگزار شده، عبدالحی پدر ۵۲ ساله‌ی امید را به ۱۶ سال حبس تنفیذی محکوم کرده، پسرش امید را برائت داده و حیدر ۱۹ ساله را به جرم تهدید امید، به یک سال حبس تنفیذی محکوم کرده است.

دادگاه دوم یا استیناف

به‌دلیل عدم قناعت ولی مقتول و اعتراض دادستان به حکم دادگاه ابتدایی، پرونده‌ی قتل نوراحمد به دادگاه استیناف کابل فرستاده می‌شود. این دادگاه در اول اسد ۱۳۹۸ برگزار می‌شود و به جز تعدیل حبس عبدالحی از ۱۶ سال به ۱۰ سال، حکم دادگاه ابتدایی را در مورد امید و حیدر تأیید می‌کند. امید برائت می‌گیرد، حیدر به جرم تهدید امید، به یک سال حبس محکوم می‌شود.

به علت اعتراض دادستان فرجام‌خواه، دیوان جزای عمومی دادگاه عالی حکم دادگاه استیناف را «به نسبت خطا در تأویل احکام قانون» نقض می‌کند و دستور به برگزاری دادگاه سوم (دادگاه تمیز) می‌دهد.

دادگاه سوم یا تمیز

دادگاه استیناف کابل (تمیز) که دوباره در ۲۳ قوس ۱۳۹۹ برگزار شده، مدت حبس عبدالحی را از ۱۰ سال به ۱۲ سال حبس تنفیذی افزایش داده و در باقی موارد، حکم دادگاه استیناف (دادگاه دوم) را تأیید کرده است.

دادستان پرونده بار دیگر به حکم این دادگاه قناعت نکرده و بر اثر فرجام‌خواهی او، پرونده به دیوان جزای عمومی دادگاه عالی محول شده است. این دیوان در ۲۷ دلو ۱۳۹۸، حکم دادگاه استیناف (دادگاه سوم یا تمیز) را به علت «خطا در تطبیق قانون» و اصرار بدون دلیل بر حکم منقضی قبلی، نقص کرده و پرونده را برای حکم قانونی و عادلانه به دادگاه استیناف ولایت میدان وردک فرستاده است.

در درخواست تجدیدنظر دادستان آمده است که در قضیه‌ی قتل عمد نوراحمد، عبدالحی و امید هر دو دست داشته‌اند اما دادگاه‌های قبلی تنها عبدالحی را محکوم به حبس کرده و امید را برائت داده است. همچنین در درخواست تجدیدنظر گفته شده که حیدر به جرم تهدید امید و خانواده‌اش، کسب الزامیت می‌نماید اما دادگاه با بریدن یک سال حبس برای او، جزایش را تخفیف داده است.

دادگاه چهارم یا مماثل

دادگاه استیناف میدان وردک که به‌عنوان دادگاه مماثل برای این پرونده انتخاب شده در  25 سنبله ۱۳۹۹ برگزار شده است. این دادگاه دلایل الزام دادستان را وارد ندانسته، هر دو متهم عبدالحی و پسرش امید را برائت داده است. در برگه‌ی ابلاغ حکم این دادگاه آمده است که «به نسبت عدم دلیل کافی» این دو متهم برائت گرفته‌اند و در یک دادگاه جداگانه در مورد متهم سومی تصمیم گرفته می‌شود.

دادستان این پرونده در میدان وردک، بدون توجه به‌دلایل درخواست تجدیدنظر دادستان قبلی، حکم این دادگاه را تأیید کرده و گفته است که «ایجاب تصمیم‌گیری بعدی را نمی‌کند» و این حکم برای اجرا باید به اداره‌ها‌ی ذیربط ارسال شود.