تخریب به مثابه‌ی آخرین گزینه

سرانجام پس از روزها اعتراض اهالی هنر و فرهنگ به تصمیم حکومت افغانستان مبنی بر تخریب ساختمان سینما پارک، واقع در مرکز شهر کابل، شهرداری کابل صبح روز سه‌شنبه‌ی خود را با نشر ویدویی که در توضیح آن نوشته شده بود «تعمیر فرسوده‌ی سینما پارک تخریب شد» آغاز کرد. این شهرداری گفته است که سینما پارک قابلیت بازسازی را نداشت از همین رو آن‌را تخریب کرده است.

تصمیم تخریب سینما پارک در جلسات امنیتی که به ریاست امرالله صالح، معاون اول ریاست‌جمهوری افغانستان ساعت 6:30 هر صبح برگزار می‌شود، گرفته شده است. آقای صالح مدعی است که سینما پارک محل متروک و مکانی برای فروش مواد مخدر و استراحت‌گاه معتادان بود و قرار است به جای ساختمان آن یک محل فرهنگی دیگر ساخته شود.

پس از آن‌که تصمیم به تخریب این سینما گرفته شد، شمار زیادی از هنرمندان و نویسندگان افغانستان به این تصمیم اعتراض کردند. برخی از ادارات دولتی افغانستان از جمله وزارت اطلاعات و فرهنگ و اداره افغان فیلم نیز مخالف تخریب سینما پارک بودند و از حکومت خواسته بودند تا در تصمیم خود بازنگری کرده و به‌جای تخریب ساختمان این سینمای قدیمی، آن‌را بازسازی کند.

وزارت اطلاعات و فرهنگ افغانستان روز دوشنبه از امرالله صالح و شهرداری کابل خواست که در مورد تخریب سینما پارک «شکیبایی» به خرج دهند و  فیصله‌ی خود را بازنگری کنند. این وزارت گفته است که این سینما از «میراث‌های مهم فرهنگی قابل حفظ و جزئی از خاطره‌های هنری هنرمندان افغانستان» است. در اعلامیه‌ی این وزارت آمده بود که تخریب این سینما «به هیچ وجه مورد پذیرش افکار عمومی و شهروندان کشور» نیست.

علاوه بر آن، صحرا کریمی، رییس افغان فیلم نیز روزها تلاش کرد جلو تخریب این سینما گرفته شود. او سرانجام شام روز گذشته به ساختمان سینما رفت و اعلام کرد که اعتصاب کرده و می‌خواهد مانع تخریب سینما می‌شود اما ساعتی بعد ویدیویی منتشر شد که وی را در حال گریه نشان می‌داد. رییس افغان فیلم اعلام کرد که پولیس به زور او را از داخل ساختمان بیرون کرده و شهرداری ساختمان سینما پارک را تخریب کرده است.

ده‌ها نویسنده و هنرمند افغانستان نیز از حکومت خواسته بودند تا از تخریب سینما پارک خودداری کرده و به‌جای آن ساختمان این سینما را بازسازی کنند. شماری از این افراد خاطرات خود از حضور در این سینما را در گذشته یادآوری کرده‌اند. اما حکومت افغانستان با بیان این‌که سینما پارک قابلیت بازسازی را نداشت، به صدای اعتراضی مسئولان، هنرمندان و نویسندگان افغان گوش نداد. تنها دلیل روشنی که از سوی مقام‌های حکومتی اعلام شده است، همانا متروک بودن و محل خواب معتادان بودن سینما پارک است.

حکومت افغانستان همواره خود را پاسدار ارزش‌های مدنی و دموکراتیک معرفی می‌کند و رهبران آن بارها از تاریخ و فرهنگ گذشته‌ی افغانستان به نیکویی یاد کرده‌اند. اما به زمین نشستن ساختمان طلایی‌رنگ سینما پارک در صبح روز سه‌شنبه، خاطرات بسیاری از هنرمندان، سینماگران و شهریان کابل را تبدیل به آهن‌پاره و تَل خاک و ویرانه کرد. بی‌پاسخ گذاشتن درخواست‌های نهادهای رسمی دولتی و نیز اهالی هنر و سینما از سوی حکومت افغانستان نشان می‌دهد که برای حکومت و رهبران آن خواست جمعی مردم و شهروندان اهمیتی ندارد. آن‌ها هرآنچه خود لازم ببینند انجام می‌دهند و به صدای اعتراضی مردم و اهل هنر وقعی نمی‌گذارند.

وزارت اطلاعات و فرهنگ افغانستان از آقای صالح و شهرداری کابل خواسته بود که موضوع مدیریت سینما‌ها و سینما پارک از شهرداری‌ها به این وزارت در شورای عالی فرهنگی به بحث گرفته شود. رییس افغان فیلم نیز بارها اعلام کرد که او طرح بدیل خود را به شهرداری کابل ارائه کرده اما پاسخ منفی دریافت کرده است. بی‌پاسخ‌گذاشتن درخواست نهادهای رسمی دولتی از سوی حکومت می‌تواند حامل این معنا باشد که نقش نهادهای تخصصی در مسائل مرتبط به حوزه‌ی کاری‌شان به رسمیت شناخته نمی‌شود و به‌جای پیشبرد امور مربوط به هنر و فرهنگ از سوی  وزارت اطلاعات و فرهنگ یا اداره افغان فیلم، معاون رییس‌جمهور یا شهرداری تصمیم می‌گیرد.

بهتر آن بود که معاون رییس‌جمهور و شهرداری کابل به‌جای تخریب ساختمان سینما پارک به‌صورت شبانه، به صدای اعتراضی گوش می‌دادند و با صبر و حوصله با معترضان به گفت‌وگو می‌نشستند. گفت‌وگو با معترضان نه ننگ است و نه از جایگاه یک مقام حکومتی می‌کاهد. لازم بود که حکومت افغانستان صدای اداراتی چون وزارت اطلاعات و فرهنگ و افغان فیلم و سینماگران و هنرمندان را شنیده و در نتیجه‌ی بحث و گفت‌وگوی مستقیم همدیگر را قناعت می‌دادند. نیاز بود که شهرداری کابل دلایل روشن و نتیجه‌ی ارزیابی‌های فنی خود را با مردم و نهادها شریک می‌‌کرد و سپس اقدام می‌کرد. هنوز مردم به جز از همان یک جمله که ساختمان سینما پارک فرسوده شده و قابل بازسازی نبود، دیگر دلیل و مدرکی درباره‌ی سینما پارک ندیده و نشنیده‌اند. تخریب ساختمان هر زمانی ممکن بود و باید به‌عنوان آخرین گزینه در نظر گرفته می‌شد نه اولین گزینه.