شهریار فرهمند
علیرغم گشایشهای امیدوار کننده در بنبست انتخابات که به نظر میرسید راهی برای تفاهم میان دو تیم و نهادهای انتخاباتی به میان آمده است، هنوز هم وضعیت از گذشتهها چندان تفاوتی نکرده است. حداقل تاکنون نتیجهی دیدارهای دیپلماتیک و میانجیگریهای داخلی روشن نیست و هردو تیم انتخاباتی در مواضع نخستین خویش قرار دارند. دستهی انتخاباتی اصلاحات و همگرایی بر بازشماری بخش بزرگی از آرا تأکید دارد و اصرار دارد که نتیجهی مقدماتی و نهایی باید به تعویق بیافتد؛ دستهی انتخاباتی تحول و تداوم بر ادامهی روند عادی پروسه و مراعات کردن جدول زمانبندی کمسیون مستقل انتخابات اصرار دارد. در چندروز اخیر گامهای بلندی برای نزدیک ساختن مواضع دو تیم انتخاباتی و یافتن راهحل عبور از بنبست با ابتکار میانجیگران داخلی و بینالمللی برداشته شد. هردو تیم انتخاباتی یک روند مشخص کاری را برای دیدار و مذاکرهی مستقیم دو دسته روی دست گرفتهاند. تیمهای تخنیکی دو طرف برای رسیدگی به خواستههای دو جانب و بررسی تقلبهای انتخاباتی دیدار کردند و قرار است به تعقیب نتایج جلسات آنها، گروههای سیاسی دو طرف برای زمینهسازی دیدار و مذاکرهی رهبران هردو تیم با هم کار کنند. سازمان ملل متحد، امریکا و آلمان بهصورت جدی برای میانجیگری پا پیش گذاشته و معاونان رییس جمهور نیز تلاش میکنند دو دستهی انتخاباتی را با هم به تفاهم برسانند. جان کری و هیأت سنای ایالات متحدهی امریکا نیز با رهبران دو تیم دیدار کرده؛ هرچند که نتیجه دیدار و مذاکرات آنها تا هنوز بیرون داده نشده است. اینها همه نشان میدهند که حل بنبست سیاسی کنونی از راهحل حقوقی و قانونی گذشته و تمام طرفها راهحل سیاسی را در پیش گرفتهاند. در حال حاضر ابتکار عمل مدیریت بحران از دست نهادهای انتخاباتی خارج شده و این نهادها و میکانیسمها و قوانینی که در این ارتباط وجود دارند، عملا کارآیی خود را در این خصوص از دست دادهاند. اکنون تنها راهحل سیاسی میتواند بنبست سیاسی را از بین برده و بحران انتخاباتی را مدیریت کند. اصرار و چسبیدن به اصول، میکانیسمها و نهادهای قانونی متصدی انتخابات نمیتواند ما را به نتیجه برساند، بلکه وضعیت را پیچیدهتر ساخته و فاصلهها را میان دو تیم انتخاباتی بیشتر و بیشتر میکند.
هرچند کمسیونهای مستقل انتخابات و شکایتهای انتخاباتی تنها مراجع قانونی متصدی انتخابات اند و میکانیسمها، برنامهها، قوانین و جدول زمانبندی این پروسه الزام حقوقی دارد؛ اما در حال حاضر این روند صدمه دیده و با توجه به تخریش اعتماد به نهادهای انتخاباتی، این قوانین و نهادها کارآیی نداشته و باید به سراغ راهحلهای سیاسی رفت. تیم انتخاباتی تحول و تداوم نباید بر تطبیق صد درصدی جدول زمانبندی روند انتخابات اصرار کند. این دسته باید به واقعیتها تن داده و به سلب اعتماد دستهی انتخاباتی اصلاحات و همگرایی از این نهادها توجه کند. در شرایطی که هنوز به پرسشهای دستهی انتخاباتی اصلاحات و همگرایی در مورد نهادهای انتخاباتی پاسخ روشن داده نشده و به اتهامات وارده بر این پروسه رسیدگی نشده، نمیتوان به تطبیق جدول زمانبندی انتخابات عمل کرد. از طرف دیگر، در دو روزی که دستهی انتخاباتی تحول و تداوم بر اعلان نتیجهی ابتدایی تأکید دارد، اعلان نتیجهی ابتدایی امکان ندارد؛ چون هنوز هم به پرسشهایی که در هفتههای پیش علیه کمسیونهای انتخاباتی وارد بودند، جواب داده نشده و اتهاماتی که بر این پروسه وارد شده بودند، مورد بررسی قرار داده نشدهاند. بنابراین، به نظر میرسد که باید میانجیگریهای سیاسی تعقیب شوند و از طریق مذاکره و صحبت باید زمینههای تفاهم و سازش میان دو تیم انتخاباتی فراهم گردد تا از بنبست انتخاباتی برهیم و کشور به وضعیت عادی خود برگردد. در حال حاضر راهحلهای حقوقی و قانونی به بنبست خورده و راهحل سیاسی تنها گزینهی موجود برای رفع این بنبست و مدیریت بحران است.
