قرار بود هیأت مذاکرهکننده حکومت افغانستان دیروز به دوحه سفر کند. اما بهدلیل آنچه مشکلات تخنیکی خوانده میشود، هنوز این سفر انجام نشده است. ظاهرا هیأت طالبان هنوز به قطر نرسیده است. به زودی طرفهای مذکرهکننده در قطر پشت میز صلح خواهند نشست. در هفتههای گذشته گامهای بزرگی برای آغاز مذاکرات برداشته شده است. تبادلهی زندانیان مسأله و مانع عمده آغاز گفتوگوهای بینالافغانی بود. این مانع اکنون برداشته شده و روند رهایی زندانیان تکمیل شده است. در این صورت هیچ بهانهای برای شروع مذاکرات باقی نمانده است.
در آستانه مذاکرات صلح، وضعیت در افغانستان هنوز جنگی است. پرتو کمنور صلح در میدان تاریک جنگ گویای این واقعیت است که شهروندان امید چندان به نتیجه مذاکرات صلح ندارند. در آستانه مذاکرات صلح حتا جنگ کاهش نسبی نیز نیافته است. هر روز گوشه و کنار افغانستان شاهد درگیری نیروهای امنیتی با طالبان است. در تازهترین مورد، روز گذشته گروه طالبان بر مرکز ولسوالی ولایت غوریان در هرات حمله کرده است. همچنان در یک هفته گذشته دو هزار خانواده در پی حمله طالبان به ولسوالی قیصار ولایت فاریاب آواره شدهاند. در رویداد دیگر، طالبان دو نفر بهشمول یک نظامی را در ولایت پروان تیرباران کردهاند. اینها نمونههایی از وضعیتی است که هنوز گفتمان غالب جنگ است که هیچ سنخیتی با صلح ندارد.
طالبان از آغاز برای پیشرفت مذاکرات همکاری لازم را نکردهاند. نمونه روشن آن تأکید طالبان بر جنگ است. اگر طالبان استراتژی جنگطلبی را کنار میگذاشتند، مذاکرات صلح خیلی وقت پیش باید آغاز میشد. دلیل دلبستگی این گروه به استراتژی جنگطلبی این است که طالبان برای بازی در میز مذاکره کارتی به غیر از خشونت ندارند. وگرنه منطق ندارد که این گروه مایل به مذاکره باشد، اما هرگز حاضر نباشد از خشونت دست بردارند. این رویکرد یک تناقض آشکار است. یا طالبان مایل به مذاکره نیستند و در تلاش خریدن وقت و فرصت برای تجدید قوای نظامی است یا هم توان برای کاهش جنگ ندارد که در هر دو صورت امیدی رسیدن به صلح در افغانستان باقی نمیماند.
تجربه نشان داده که هرچه خشونتها دوام یابد، به همان میزان خطر شکست مذاکرات وجود دارد. از آغاز تا کنون خشونتها روند صلح را خدشهدار کرده است. هیأتهای افغانستان و طالبان امروز یا فردا در راه قطر برای شرکت در مذاکرات صلح هستند و اکنون زمان دستبرداشتن از خشونت است. منطقی این است که اگر نه بهصورت رسمی، دستکم در عمل سطح خشونتها پایین نگهداشته شود.
قربانی اصلی جنگ مردم افغانستان است. اغراق نیست که گفته شود، مردم تشنهی صلح است، اما پرتو کمنور صلح در میدان تاریک جنگ روزبهروز مردم را از رسیدن به صلح ناامید میکند. مردم در صداقت گروه طالبان شک دارند. هر دو سناریوی طالبان ترسناک است. چه این گروه در پی وقتکشی تا خروج نیروهای خارجی از افغانستان به هدف رسیدن به رویای برقراری امارت طالبانی از طریق نظامی باشد. یا سناریوی دومی که طالبان توان دست برداشتن از جنگ و برقراری صلح را ندارند.
اگر قرار باشد طالبان در افغانستان به قدرت برگردند، بسیار مهم است که رضایت مردم را بهدست آورند. شهروندان افغانستان از طالبان چهره سیاه و ترسناکی میشناسند. اگر مردم حاضرند طالبان را بهعنوان بخشی از قدرت بپذیرند، فقط برای صلح و پایان جنگ است.
