روند رهایی زندانیان حکومت افغانستان و طالبان بیشتر شده و بهنظر میرسد بیاعتمادی دو طرف نسبت به یکدیگر در پروسه صلح کمرنگتر شده است. تا کنون حکومت افغانستان بیشتر از نیمی از پنج هزار زندانی طالب را از بند رها کرده و برنامهی رهایی شماری بیشتری از زندانیان این گروه را روی دست دارد. طالبان اصرار دارند که پیش از آغاز مذاکرات پنجهزار زندانی این گروه از بند رها شوند. اقدام عملی افغانستان تا کنون چشمگیر بوده است. رهایی بدون قیدوشرط هزاران جنگجوی طالبان برای افغانستان کار ساده نیست. کمترین بهای اینکار دستبرداشتن طالبان از خشونت است.
ظاهرا بهنظر میرسد دوباره گروه طالبان پس از سه روز آتشبس رسمی در روزهای عید و تندادن به آتشبس غیررسمی یکهفتهای به خشونت روی آوردهاند. در چند روز گذشته حملات گروه طالبان بر مواضع نیروهای امنیتی بیشتر شده است. هرچند در روزهای آتشبس نیز اینگروه بهطور کامل خشونت را متوقف نکرد. اما نسبت به گذشته گراف جنگ پایین آمد. روی آوردن دوباره طالبان به خشونت روند صلح را صدمه میزند.
خوشبینیها از آغاز گفتوگوهای بینالافغانی بیشتر شده و بسیاری به این نظرند که افغانستان در یکقدمی این مذاکرات قرار دارد. رسانهها نیز از آغاز قریبالوقوع این گفتوگوها گزارش دادهاند. زلمی خلیلزاد، فرستاده ویژه امریکا برای صلح دور تازهی سفرهایش را آغاز کرده است. گروه طالبان از دیدار آقای خلیلزاد با ملا برادر، معاون سیاسی رهبر گروه طالبان در قطر خبر داده است. بحث دو طرف رهایی زندانیان طالب و آغاز مذاکرات میان افغانها بوده است. ظاهرا تمرکز آقای خلیلزاد در این دور سفرش دستیابی به توافق میان طرفهای افغانی در مورد اقدامات عملی برای گامهای بعدی روند صلح بهمنظور آغاز مذاکرات بینالافغانی است.
با همه پیشرفتها برای شروع مذاکرات بینالافغانی، اقدام عملی طالبان برای آغاز این گفتوگوها تا کنون کافی نبوده است. اقدام اصلی که طالبان باید انجام دهند دستبرداشتن از خشونت و دوام آتشبس است. ذهنیت طالبان این است که از تاکتیک خشونت برای امتیاز در میز گفتوگو سود ببرند. مهمترین کاری که آقای خلیلزاد باید انجام دهد تغییر همین ذهنیت طالبان است. حملات چند روز گذشته طالبان بر مواضع نیروهای امنیتی و حتا در روزهای آتشبس نشاندهندهی این است که این گروه همچنان خشونت را در دستور خود دارد. این رویکرد طالبان مانع رسیدن به صلح است. بنابراین، آقای خلیلزاد باید موانع را از سر راه بردارد. در غیر این صورت هر نوع تلاش در مورد اقدامهای عملی برای گامهای بعدی صلح بهمنظور آغاز مذاکرات بینالافغانی به مشکل میخورد.
متأسفانه تا کنون ارزیابی از رفتار طالبان در روند صلح بسیار خوشبینانه نیست. در بعد داخلی پس از امضای توافق طالبان با امریکا حملات طالبان افزایش یافته است. کشتار غیرنظامیان، صدمهزدن به تأسیسات عامه و حمله بر مواضع نیروهای امنیتی افغانستان از رفتارهای معمول و روزانه طالبان در افغانستان است. در بعد خارجی نیز نگرانیهای اصلی هنوز سرجایش است. قطع ارتباط طالبان با القاعده که مهمترین بخش توافق واشنگتن با طالبان است، صورت نگرفته است. براساس گزارش شورای امنیت سازمان ملل طالبان هنوز با القاعده در ارتباط هستند. از دید بسیاری از ناظران حتا روابط طالبان با القاعده بیشتر شده است. صرف این گروه در رویکرد خود تغییر آورده است.
موضوع ارتباط طالبان با القاعده تنها برای امریکا حیاتی نیست. این کار برای افغانستان نیز مهم است. اگر طالبان با گروههای شورشی بینالمللی قطع رابطه نکنند، به این معناست که جنگ در افغانستان ادامه خواهد یافت. شکی وجود ندارد که بسیاری از جنگجویان تندرو و مخالف روند صلح در افغانستان، به خشونت ادامه خواهند داد. بهویژه اینکه گزارشهایی از اختلاف و چنددستگی طالبان و پیوستن بخشی از جنگجویان طالبان به گروه داعش وجود دارد. بنابراین، رهبران امریکا نباید برای یک صلح فرمالیته و آمادهسازی زمینه برای خورج نیروهای خود از افغانستان، بر بسیاری از واقعیتها چشم ببندد.
