ناپدید شدن معتصم آغاجان و فرجام مذاکرات صلح

معتصم آغا‌جان، از مقام‌های پیشین گروه طالبان در امارات متحده‌ی عربی نا‌پدیده شده است. وزارت خارجه‌‌ این خبر را تأیید کرده و گفته است که دولت افغانستان با مقام‌های امارات متحده‌ی عربی در این مورد در تماس می‌باشند. سخن‌گوی وزارت خارجه افزوده که دولت چندی قبل در مورد نا‌پدید شدن معتصم آغا‌جان اطلاع حاصل کرده، اما جزئیات‌ بیش‌تری از چگونگی ناپدید شدن او در دست ندارد. معتصم آغا‌جان از چهره‌های سرشناس طالبان می‌باشد. او پس از شکست این گروه، مسئول سیاسی شورای رهبری گروه طالبان، موسوم به «شورای کویته» بود. گفته می‌شود که او از چهره‌هایی است که در این اواخر تمایل برای مذاکره با دولت افغانستان داشته و آن گونه که سخن‌گوی وزارت خارجه می‌گوید، ملا «معتصم آغا‌جان نقش فعالی در روند مذاکرات صلح ایفا کرده است». ناپدید شدن این عضو ارشد پیشین طالبان در حالی است که قرار بود شورای عالی صلح گفت‌وگوهای خود را در دوبی از سر بگیرد.
اکنون نا‌پدید شدن این چهره‌ی شاخص طالبان ضربه‌ی جدی به روند صلح دولت افغانستان می‌باشد و اندک امیدواری‌ای که برای موفقیت این روند وجود داشت را از بین برد. این اولین باری نیست که چهره‌های شاخص طالبان که از خود تمایلی برای مذاکرات صلح با دولت افغانستان نشان می‌دهند، به چنین سرنوشتی مواجه می‌شوند. پیش از این نیز بارها اتفاقات مشابهی صورت گرفته و آن عده از سران طالبان که تمایلی برای مذاکرات نشان داده‌اند، یا کشته شده‌اند ‌یا هم به زندان انداخته شده‌اند. وقوع این اتفاقات بیان‌گر دو مسئله‌ی اساسی در فرایند مذاکرات صلح می‌باشد؛ اول این‌که گروه طالبان از استقلال عمل لازم برای انجام مذاکرات صلح برخوردار نیست. علی‌رغم این‌که شکاف‌های عمیق در درون این گروه برای انجام مذاکرات صلح وجود دارند، برخی از سران این گروه تمایل‌ برای انجام مذاکرات با دولت افغانستان ‌دارند. اما آن‌چه مانع انجام مذاکرات میان این بخش طالبان با دولت افغانستان می‌گردد، فقدان استقلال این گروه می‌باشد. تا‌به‌حال دیده شده که هرشخصی از طالبان اگر قدم‌ مخالفی در جهت امتناع مذاکرات برداشته، به چاله افتاده و نتوانسته راهی را برای انجام مذاکرات صلح باز کند. این امر نشان‌گر آن است که جریان‌های پشت پرده‌ای وجود دارند که تمام رفتار سران طالبان را به‌دقت تحت نظر دارند و اعضای این گروه صرف بازی‌چه‌هایی بیش در دست آن حلقات نا‌مرئی و پشت پرده‌ی جنگ در افغانستان نیستند. دوم، گروهی که طالبان را مدیریت می‌کند، عملا نمی‌خواهد تا مذاکراتی میان دولت افغانستان و طالبان صورت گیرد. گو‌یا هنوز آنان منافع خود را در حمایت از طالبان و تداوم جنگ در افغانستان می‌بینند و این استراتژی خصمانه‌ی خود در قبال افغانستان را ادامه می‌دهند. بی‌گمان این رفتار خصمانه‌ی آنان بر مردم افغانستان پوشیده نیست و اکنون مردم به‌نیکی دریافته‌اند که چه دستانی در پس خشونت‌های جاری در کشور کار می‌کنند و امنیت و ثبات را به خطر می‌اندازند. با توجه به این دو مسئله‌ی اساسی در فرایند مذاکرات صلح، نکته‌ی اصلی این است که بایستی در استراتژی مذاکرات صلح تجدید نظر صورت گیرد. به نظر می‌رسد استراتژی کنونی مطابق با واقعیت‌های موجود نمی‌باشد.
‌شورای عالی صلح بیش‌ترین سعی و تلاشش این بوده است که از طریق ارتباط مستقیم با برخی سران طالبان، آنان را متقاعد کند تا حاضر به انجام مذاکرات صلح شوند. نا‌دیده‌گیری ابعاد پیچیده‌ی روابط طالبان با سازمان‌های استخباراتی منطقه و هم‌چنین، نیت سوء و متخاصمانه‌ی آنان نسبت به افغانستان، باعث شده تا شورای عالی صلح در یک فضای غیر‌واقعی به دنبال دست‌یابی به صلح، دست و پا بزند. تأکید بر استراتژی ابتر و بی‌خاصیت کنونی سال‌ها وقت را به هدر داده و هزینه‌های هنگفتی را نیز ضایع کرده است. دولت آینده بایست برنامه‌ی مذاکرات صلح را با رویکرد جدیدی نسبت به طالبان و هم‌چنین گروه‌های حامی آنان روی دست گیرد. در غیر آن، طالبان همانی خواهند بود که سال‌ها بوده‌اند و دست‌های پشت پرده‌ی جنگ افغانستان، یک جامعه‌ی با‌ثبات را در این جغرافیا تحمل نمی‌توانند.