انتخابات؛ تلاقی استثنایی منافع حکومت و مردم

روند ثبت نام رأی‌دهندگان و توزیع شناس‌نامه با رویدادهای خونینی شروع شد. با مرگ 70 تن از متقاضیان شناس‌نامه در پایتخت، شرم‌ساری بزرگی برای حکومت رقم خورد. همزمان با آن عملیات «خندق» طالبان نیز شروع شده است، عملیاتی که با فرا رسیدن فصل بهار و شروع روند انتخابات همزمان شده است. با این حال، فرصت شرکت مردم در انتخابات از دست نرفته است. دیروز رییس‌جمهور غنی در سخنانی تهورآمیز زمان برگزاری انتخابات ریاست جمهوری را پیش از جوزای سال آینده تعیین کرد. هرچند بر سر زمان پایان دوره‌ی ریاست جمهوری اشرف غنی اختلاف نظر وجود دارد، اما تأکید او به برگزاری انتخابات پارلمانی و ریاست جمهوری بی هیچ تردیدی تأکید بر مسأله‌یی است که برای مردم نیز اهمیت بسیاری دارد.
برگزاری انتخابات با این فرض که شفافیت در آن حاکم باشد، زمینه تجدید نظر را برای مردم در گزینش نمایندگان سیاسی شان فراهم می‌کند. میزان نارضایتی از پارلمان شانزدهم که عمر آن سر به نُه سال خواهد گذاشت، به شکل نگران‌کننده‌یی افزایش یافته است. مردم از ضعف و فساد حاکم بر پارلمان و نمایندگان شان، از خرید و فروش آرا به وزرا و برخورد نادرست با آن‌ها شاکی‌اند. نهاد مطالعات صلح برای زنان در گزارش یک‌ساله‌اش از پارلمان آورده است که میزان غیبت نمایندگان از نشست‌های پارلمان بیش از میزان حضور شان بوده است. 53درصد غیبت کاری در برابر 47 درصد حضور در نشست‌های کاری نشان از آن دارد که نمایندگان کنونی مردم در پارلمان صلاحیت قانونی و اخلاقی باقی ماندن در این پست‌ها را ندارند. برخورد قومی با وزرا و در نتیجه کمک به چرخه‌ی فساد در حکومت مورد دیگری است که این نهاد در گزارش‌اش به آن اشاره کرده است.
مردم به صورت بی‌واسطه قادر به وادار ساختن نهادهای دولتی به پاسخ‌گویی نیستند. ناامنی راه هرگونه اعتراض مدنی را بسته است و نهادهای مدنی به شدت ضعیف شده و کارکرد واقعی شان را از دست داده‌اند. در چنین شرایطی، وجود یک پارلمان سالم که بتواند منافع مردم را در ساختار قدرت پاس داری کند، کمک بزرگی به تأمین دموکراسی و در نهایت تأمین ثبات و حاکمیت قانون خواهد کرد.
وزرا خارجه‌ی کشورهای عضو ناتو در نشست دیروز شان در بروکسل ضمن حمایت از طرح صلح رییس‌جمهور غنی با طالبان بر انتخابات به موقع و شفاف پارلمانی و ریاست جمهوری تأکید کردند. کشورهای حاضر در مسأله‌ی افغانستان پس از انتخابات جنجالی ریاست جمهوری سال 2014 پیوسته بر حکومت و گروه‌های سیاسی فشار آورده‌اند که به هموارسازی زمینه‌ی برگزاری انتخابات و تأمین مشارکت مردم در تصامیم سیاسی کمک کنند. برای این کشورها مهم است که یک‌ونیم دهه حضور و صرف منابع انسانی و مالی لااقل به یک دموکراسی نسبی و دولت نسبتاً قانون‌مند منجر شود. در اواخر هفته‌ی گذشته مایک پنس، معاون رییس جمهور امریکا با رییس‌جمهور غنی درباره‌ی انتخابات گفت‌وگوی تلفنی کرده بود. فشار کشورهای حامی دولت افغانستان برای برگزاری انتخابات، حکومت را به این دلیل که حمایت این کشورها نیاز جدی دارد، وادار می‌کند تا بستر برگزاری انتخابات را هموار کند. این علاوه بر اجرای مسئولیت، برای حکومت منفعت سیاسی دارد.
برگزاری انتخابات و سهم‌گیری آگاهانه در آن برای مردم نیز تنها امکان کمک به تأمین ثبات و حاکمیت قانون است. در وضعیتی که طالبان با راه‌اندازی عملیات خندق در حال اجرای یک مانور نظامی و سبوتاژ انتخابات است، قطع امید از ابزارهای دموکراتیک می‌تواند به یک فاجعه‌ی دردناکی تبدیل می‌شود. حکومت باید انتخابات پارلمانی و شوراهای ولسوالی را برگزار کند و به طبع آن مسئول درجه اول حفظ جان مردم و تأمین امنیت آن‌هاست. تأمین شفافیت انتخابات و اعتمادسازی هنوز از خواست‌های اصلی مردم است، اما در حال حاضر آن‌چه که اهمیت دارد این است که مردم باید از اراده‌یی که در حکومت برای برگزاری انتخابات وجود دارد، حداکثر بهره را در جهت تجدید نهادهای سیاسی‌یی مانند پارلمان ببرد.