جنگ برای صلح؛ بهار سختی پیش‌رو خواهد بود

جیمز متیس، وزیر دفاع امریکا، دیروز به کابل آمد تا با مقامات نظامی این کشور و رهبری حکومت وحدت ملی گفت‌وگو کند. آن‌گونه که دفتر ریاست جمهوری گفته، موضوع گفت‌وگوی آقای متیس با رییس‌جمهور غنی، طرح صلح حکومت با طالبان و گفت‌وگو با پاکستان بوده است. وزیر دفاع امریکا پیش از آن‌که به کابل بیاید، به خبرنگاران گفته بود که بخش‌های از گروه طالبان به صلح با حکومت افغانستان تمایل دارند. او تأکید کرده بود که ثبات در افغانستان از طریق جنگ نه که از راه مصالحه تأمین خواهد شد. سفر وزیر دفاع امریکا به افغانستان دو هفته پس از آن صورت می‌گیرد که رییس‌جمهور غنی در طرح صلح‌ جدیدش به طالبان، گفت‌وگوی بی‌ پیش‌شرط و عفو عمومی را برای این گروه مطرح کرده بود. تا دو هفته‌ی دیگر به صورت طبیعی فصل تشدید نبرد طالبان فرا می‌رسد. آیا بساط صلح و جنگ همزمان گسترده خواهد شد؟
طالبان پیش از آن‌که طرح صلح حکومت اعلان شود، دو نامه به ایالات متحده امریکا فرستادند و در آن خواستار گفت‌وگوی مستقیم با این کشور شدند. پس از آن، غنی طرح جدید صلح را پیش‌ کشید که به موجب آن، طالبان در یک موقعیت استثنایی، فرصت ترک جنگ را یافته‌اند. معاون وزیر امور خارجه امریکا اخیراً گفته بود که امریکا با طالبان تا زمانی که این گروه با حکومت مذاکره نکند، گفت‌وگویی نخواهد کرد. حکومت تا هنوز منتظر پاسخ طالبان است، اما به نظر می‌رسد این گروه پیش از آن‌که طرح صلح حکومت علنی شود، به آن در نامه‌های شان پاسخ دادند. طالبان خواستار مذاکره با امریکا شدند و از این طریق نشان دادند که آن‌ها تا کنون دولت پس از طالبان را به رسمیت نمی‌شناسند.
از جهتی دیگر در حالی که طالبان سرگرم گسترش قلمرو شان خاصه در مناطق مرزی‌اند، وزارت دفاع امریکا 800 مشاور ویژه‌ برای هماهنگی و مشوره‌دهی نیروهای امنیتی و دفاعی کشور اعزام کرده است. نیروهای امنیتی و دفاعی تجهیز می‌شوند و حامیان نظامی کشور می‌کوشند توان نیروی هوایی کشور را تا بهار سال آینده در سطح قابل توجهی افزایش بدهند. به همین ترتیب، بر شمار جنگنده‌های امریکایی افزوده شده و انتظار می‌رود، فصل بهار زمان شروع رویارویی سختی بین دو طرف باشد. رییس‌جمهور غنی نیز در حالی که تأکید کرد، «مصالحه را با جرئت» پیش خواهد برد، در هفته‌های گذشته و در مناسبت‌های مختلفی با نیروهای امنیتی صحبت کرده و مدام به افزایش آمادگی‌های این نیروها اصرار ورزیده است. جنگ برای صلح، چیزی است که دستکم تا حال به عنوان یک استراتژی بازدارنده و ناگزیری‌آور در برابر طالبان تعریف شده است.
سفر وزیر دفاع امریکا به افغانستان نیز در این راستا قابل درک است. چنانچه هر دو طرف بر سر سرکوب شدید طالبان در فصل بهار به توافق برسند و همزمان منتظر پاسخ طالبان بمانند و زمینه‌ی گفت‌وگوی تدریجی با این گروه را هموار سازند، می‌توان به بهتر شدن وضعیت امنیتی امید بست. گرچه قرار دادن طالبان در موقعیتی که مصالحه را اجتناب‌ناپذیر بپندارند، صرفاً بسته به تشدید عملیات نظامی بر این گروه نیست. هم‌اکنون طالبان به صورت پیوسته در بخش‌های شمال‌غربی و غربی کشور قلمرو شان را بسط می‌دهند. روسیه آشکارا در برابر نشست کابل کارشکنی کرد و پاکستان نیز نشانه‌ی آشکاری از تغییر اراده‌اش در برابر تروریسم بین‌المللی تبارز نداده است.
از این منظر، حکومت و متحد اصلی‌اش-امریکا-می‌باید علاوه بر تشدید سرکوب طالبان، با کشورهای منطقه، خاصه ایران، روسیه، چین و پاکستان بر سر نسخه‌ی ثبات افغانستان به توافق برسند. اکنون و در غیبت توافق‌نظری بر سر مسأله‌ی افغانستان، هر دو طرف امکانی غیر از جنگیدن ندارند. طالبان برای بقای شان و تداوم بی‌ثباتی کنونی می‌جنگند و حکومت سرانجام ناگزیر خواهد شد که برای رسیدن به صلح بجنگد.