افغانستان نباید سوریه شود

سخنان مقامات روس در مورد حضور «مشکوک» داعش در افغانستان و تهدید آن برای روسیه و کشورهای آسیای میانه، می‌تواند زمینه‌ی دخالت‌های وسیع‌تر در امور امنیتی و سیاسی افغانستان را برای کشورهای درگیر در جنگ سوریه هموار کند. اخیراً ضمیر کابلوف، نماینده‌ی روسیه در امور افغانستان و پاکستان گفته است که در افغانستان بیش از ده‌هزار عضو داعش وجود دارد. مقامات روس از «انتقال منظم» سربازان داعش از عراق و سوریه به افغانستان ابراز نگرانی کرده‌اند و دو ماه پیش نیز سخن‌گوی وزارت خارجه‌ی روسیه امریکا را متهم به حمایت از داعش کرد. مقامات روسی می‌گویند که چرخ‌بال‌های ناشناسی از داعش حمایت تدارکاتی کرده‌اند و اصرار دارند که هنوز توضیح مقنعی در مورد این چرخ‌بال‌ها در نیافته‌اند.
وزارت دفاع کشور اما به‌صراحت حضور ده‌هزار سرباز داعش را در افغانستان رد کرده است، سخن‌گوی این وزارت گفته که «صدها» داعشی در افغانستان حضور دارند که به‌دلیل حملات هوایی و زمینی وسیع نیروهای امنیتی افغان و «حمایت قاطع» این گروه به‌سختی در افغانستان سرکوب شده‌اند. به‌رغم این‌که سرکوب داعش در دستور کار یک‌ساله‌ی «حمایت قاطع» و نیروهای دفاعی و امنیتی افغانستان قرار داشت، و به‌رغم کشتن دست‌کم چهار فرمانده ارشد این گروه در افغانستان، هنوز روسیه اعتقاد چندانی به این‌که داعش به‌راستی در افغانستان سرکوب می‌شود، پیدا نکرده است. از این‌رو، دو پرسش مطرح می‌شود: آیا روسیه اطلاعاتی در مورد حمایت از داعش و برنامه‌های این گروه در آسیای میانه دارد که تاکنون علنی نشده؟ یا این کشور به‌دنبال اعمال فشار بر امریکاست؟
اخیراً گزارش‌هایی مبنی بر حضور سربازان فرانسوی و الجزایری داعش در بخش‌هایی از شمال کشور از سوی رسانه‌ها منتشر شد. علاوه بر آن، گزارش‌هایی در این مورد که بخشی از نیروهای شبه‌نظامی محلی در صف نیروهای داعش قرار گرفته‌اند نیز وجود دارد. کشته شدن چهار رهبر شاخه‌ی خراسان این گروه و نبردهایی که میان اعضای داعش و نیروهای امنیتی در مناطق شرقی کشور به‌خصوص در خوگیانی و اچین اتفاق افتاد و حمله‌ی این گروه به مناطق عمدتاً هزاره‌نشین در شمال کشور نشان می‌دهد که حضور داعش در افغانستان مسأله‌یی نیست که بتوان آن را انکار کرد. از جهتی دیگر، نیروهای امنیتی و نیروهای ناتو در مورد سرکوب داعش در افغانستان دستاوردهای غیرقابل انکاری دارند. تاکنون ده‌ها عضو این گروه کشته شده و سران این گروه به ترتیب از میان برداشته شده‌اند. تلاش حکومت برای هدف قرار دادن منابع اقتصادی گروه‌های تروریستی از جمله حملات هوایی اخیر بر تولیدگاه‌های مواد مخدر در هلمند نیز نشان از این دارد که حکومت صرف‌نظر از «آشتی‌جویی با طالبان» موضع روشن و مشخصی در برابر گروه‌های تروریستی دارد.
اصرار روسیه برای طرح مسأله‌ی داعش و اتهام مقامات امریکایی بر روس‌ها در مورد حمایت این کشور از طالبان، نشان می‌دهد که دو کشور اختلافات جدی‌یی بر سر مسأله‌ی افغانستان دارند. این اختلاف البته با پنهان‌کاری عمیق و جدی‌یی همراه است. به‌نظر می‌رسد فراتر از نگرانی‌های امنیتی روسیه و امریکا در مورد حمایت از داعش یا طالب، این اختلاف به سمت قطب‌بندی مخالفان حضور امریکا در افغانستان و موافقان آن به پیش می‌رود. استقبال روس‌ها از حامد کرزی که به چیزی کمتر از خروج نیروهای امریکایی از افغانستان قانع نمی‌شود نیز از این منظر قابل درک است.
برای شهروندان افغانستان قطب‌بندی سیاسی و دخالت فزاینده‌ی کشورهای درگیر در مسأله‌ی افغانستان نگرانی‌آور است. چه این‌که تجربه‌ی درگیری‌های خون‌بار اخیر در منطقه، به‌خصوص در عراق و سوریه نشان داده است که تداوم مداخلات این کشورها، به چیزی جز ویرانی و تباهی مردمان آن سرزمین‌ها نینجامیده است. حکومت وحدت ملی از این جهت در موقعیت حساسی قرار گرفته است. حکومت نباید بدل به بخشی از اختلاف میان این کشورها شود، بلکه باید تمهیدی برای رفع این اختلاف‌ها و دور نگهداشتن افغانستان از عرصه‌ی رویارویی مستقیم سیاسی/نظامی کشورهای دخیل در مسأله‌ی افغانستان بسنجد. این طرح می‌تواند شامل تحقیق در مورد ادعاهای روسیه نیز شود. تلاش دیپلماتیک برای اعتمادسازی و بررسی اتهام‌های طرف‌های درگیر در قضیه‌ی افغانستان و سنجیدن راهی برای همکاری کشورهای منطقه برای سرکوب گروه‌های تروریستی، می‌تواند به‌عنوان گزینه‌هایی برای جلوگیری از کشانده شدن افغانستان به عرصه‌ی مداخلات بی‌حدوحصر کشورهای دیگر در نظر گرفته شود.