آشتی با تاریخ

من خیلی در این‌باره فکر کردم که چه‌طور می‌توان صلح را به کشور برگرداند. البته متوجه هستید که وقتی از برگرداندن صلح حرف می‌زنیم معنایش این است که روزگاری صلح در کشور بوده و رفته و حالا باید برگردانده شود. اما خدایی‌اش این ادعا، با توجه به این‌که ما شیریم، چندان به دل نمی‌نشیند. چون معنای آن این می‌شود که در دوره‌هایی از تاریخ کهن یا معاصر مملکت ما شیر نبوده‌ایم. آخر شیر با صلح چه‌گونه جور می‌آید؟ اگر هم ما شیر بوده‌ایم و هم صلح برقرار بوده، حتما در دوره‌های پسین در مفهوم شیر یا صلح تغییر آمده. مثلا ما شیر بوده‌ایم و صلح برقرار بوده، اما صلح معنای دیگری داشته. همان‌گونه که صلح در صحراهای افریقا معنای متفاوتی دارد. در آن‌جا شیر که گرسنه شد، از کنام خود بیرون می‌آید و سر راه لشکری از گاوها می‌نشیند و در موقع مناسبی بر یکی از آنان حمله می‌برد، پاره‌پاره‌اش می‌کند و لب‌های خود را می‌لیسد. گاوهای دیگر که دیدند شیر یکی را گرفته و گلویش را می‌فشارد، خاطرشان جمع می‌شود و در کمال صلح و بی‌خیالی شروع می‌کنند به چریدن. یعنی هم شیر شیر است و می‌غرد و حمله می‌کند و پاره می‌کند و استخوان می‌شکند و روده می‌کشد، هم گاو گاو است و در صلح کامل به چریدن ادامه می‌دهد. احتمال دارد به این معنا در ملک ما صلح برقرار بوده باشد.
احتمال دیگر این است که ما شیر متفاوتی بوده‌ایم و هستیم. یعنی مثلا پشک مردنی و لاغری بوده‌ایم و در پیچی از تاریخ به توهم ِ خود-شیر-پنداری گرفتار آمده‌ایم. در این‌صورت هم صلح بوده؛ نوعی صلح ِ پشکانه. پشک را دیده‌اید که گاهی دم خود را ورم می‌دهد و اکت شیر می‌کند. ولی غالبا تنبل و بی‌عار است و هر طرف که افتاد خوابش می‌برد. اگر شیر از این نوعش بوده باشیم، باز البته که صلح داشته‌ایم؛ از همان نوع بی‌بخار پشکانه‌ی کشدارش هم داشته‌ایم.
من شخصا معتقدم که صلح ما چه از نوع اولش بوده باشد و چه از نوع دوم، برگرداندن هیچ یک از آن‌ها به صلاح نیست. علت‌اش هم این است که این‌همه شیر و پشک و گاو و… شدن دل ما را زد. نزد؟ چه‌طور است یک چندی خودمان باشیم، اعتمادبه‌نفس انسانی خود را بالا ببریم و برای نشان دادن فضایل خود هر لحظه دست به دامان سگ و شیر و پلنگ و پشک و گاو و خر نشویم. حالا ممکن است بپرسید که این اعتمادبه‌نفس انسانی را از کجا بیاوریم؟ به نظر من آسان است. فقط یک لحظه به همت عقاب فکر کنید، به قدرت نهنگ بیندیشید، هیبت اژدها را تصور کنید… . نه، مثل این‌که به این آسانی از دست حیوانات خلاصی نداریم. خیلی خوب، بیایید مثل شیر صلح را به وطن عزیز خود برگردانیم. اصلا همین قسم که حالا هست خوب است. ما را تیر از برگرداندن صلح.