تعداد زیادی از شهروندان افغانستان در فیسبوک نوشتند که به ما چه که هاشمی رفسنجانی فوت کرده. این واکنش فقط در یک سطح ساده درست است. به اینمعنا که هاشمی صاحبمنصبی بود در سرزمینی دیگر و مرگش قاعدتا نباید در ما لرزشی عاطفی، از جنس اندوه و حسرت، برانگیزد. از این سطح که بگذریم، مرگ هاشمی برای افغانستان مهم است.
چرا نیویورکتایمز، که شاید مهمترین و حداقل یکی از مهمترین روزنامههای جهان است، عکس هاشمی و خبر درگذشتاش را در صفحهی اول خود میگذارد؟ شاید بگویید چون ایران و امریکا با هم دشمناند و سر مسایل بسیار حساس، نظیر برنامهی هستهیی ایران و نقش ایران در نظم خاورمیانه، با هم نزاع دارند و هاشمی در این معادله جایگاهی مهم داشت.
خوب، به همان دلیلی که مرگ هاشمی برای نیویورکتایمز مهم است، برای اهل خبر و نظر افغانستان هم مهم است یا باید باشد (در مورد افغانستان دلایل دیگر هم هستند). وقتی که شما در کشوری زندهگی میکنید که نیک و بدش بهنحوی بسیار پیچیده با پست و بلند سیاست و اقتصاد در ایران گره خورده، طبیعی است که مرگ و زندهگی بازیگران و صحنهگردانان ایران برای شما هم مهم میشود. چهگونه میتوان ادعا کرد که برای ما افغانستانیها تفاوتی ندارد که احمدینژاد سر قدرت باشد یا هاشمی رفسنجانی یا کدام یک از این دو بمیرد یا بماند؟ چهگونه میتوان گفت که برای ما هیچ فرقی نمیکند که جواد ظریف وزیر خارجهی ایران باشد یا مثلا حسین شریعتمداری؟ در نمونهیی دیگر، آیا کسی میتواند بگوید که به قدرت رسیدن جنرال ضیاءالحق در پاکستان تاثیر منفی چندانی بر روند طالبانیزه کردن افغانستان نگذاشت؟
البته وقتی که با ذهنی خالی اما دلی پر از عشق یا نفرت برای مرگ یک سیاستمدار ایرانی ماتم میگیریم یا جشن برپا میکنیم، اشتباه میکنیم. اما فقط همین دو گزینهی سطحی به روی ما باز نیستند. میتوانیم بهتر از این هم فکر کنیم. این که سالها بنشینیم و هیچ جهدی نکنیم تا مثلا بفهمیم در ایران یا پاکستان چه میگذرد و چهگونه بر زندهگی ما در افغانستان تاثیر میگذارد، دلیل نمیشود که بعد جان خود را با چند دشنام خلاص کنیم. طبیعی است که وقتی در فهمیدن سازوکار سیاستهای منطقهیی یا جهانی تامل نمیکنیم و تنها موضعی مجمل، سربسته و برخاسته از سر کین یا دلبستهگی برمیگیریم، برایمان دشوار میشود که ربطها و پیوندها و تاثیرگذاریها را ببینیم. این قصور ماست و ذرهیی از این واقعیت نمیکاهد که جهان همچنان مجموعهیی درهمتنیده است و امورش بر اجزایش تاثیر متقابل دارد. حداقل، این سخن در مورد همسایههایی چون ایران و افغانستان و پاکستان صادق است.
به ما چه!
با دیگران به اشتراک بگذارید
بدون دیدگاه
بدون دیدگاه
