گرداب جنگ و گرفتاری افغانستان

ایالات متحده‌ی امریکا اعلام کرده که حضور 8400 سرباز این کشور در افغانستان تا پایان سال 2017م تمدید شده است. این خبر روز جمعه توسط اشتون کارتر وزیر دفاع امریکا در یک کنفرانس مشترک خبری با رییس‌جمهور غنی در کابل اعلام گردید. پیش از این قرار بود 5500 سرباز امریکایی در افغانستان باقی بمانند، اما کارتر اظهار داشت که تمدید حضور شمار بیشتر نیروهای این کشوربر اساس «تغییر برنامه» صورت گرفته است. او گفت که این نیروها با اجرای عملیات پیشگیرانه به نیروهای امنیتی افغانستان کمک می‌کنند و این کار از نظر او، اهمیت استراتژیک دارد. وزیر دفاع امریکا به ادامه‌ی کمک‌های مالی آن کشور به نیروهای امنیتی افغانستان نیز تاکید کرد و گفت که سالانه حدود پنچ میلیارد دالر را امریکا و متحدان‌اش در اختیار نیروهای امنیتی افغانستان قرار می‌دهند.
این «تغییر برنامه» در حالی صورت می‌گیرد که وضعیت امنیتی در افغانستان در جریان سال جاری وخیم بود و مناطق بیشتری در کشور در معرض تهدید طالبان و گروه داعش قرار دارند. با توجه به وضعیت موجود و شکنندگی اوضاع امنیتی، تمدید زمان حضور شمار بیشتر نیروهای امریکایی در افغانستان اهمیت دارد و می‌تواند نقش مهمی در تقویت روحیه‌ی نیروهای امنیتی افغان و همچنین تضعیف روحیه‌ی دشمن، ایفا کند. این تغییر برنامه اگر با حضور فعال‌تر نیروهای امریکایی در جنگ علیه طالبان و داعش همراه باشد، ممکن است فشار جنگ بر دوش نیروهای امنیتی افغان، در بهار و تابستان سال آینده کمتر شود.
در حالی‌که انتظار می‌رفت ماموریت نظامیان امریکایی پس از سال 2014 و تکمیل انتقال مسئولیت‌های امنیتی به نیروهای افغان، خاتمه یابد، گسترش فزاینده‌ی تهدیدات امنیتی در افغانستان اندک‌اندک برنامه‌های از قبل تعیین‌شده را دگرگون می‌سازد. شکل‌گیری تهدیدات جدید باعث می‌شود امریکا هر سال ماموریت سربازان خود را تمدید کند و نتواند خود را از مخمسه‌ی طولانی‌ترین جنگ این کشور رهایی بخشد. به نظر می‌رسد این امر به‌دلیل برخی اشتباهات استراتژیک در جبهات جنگ علیه طالبان و مواجهه‌ی ضعیف با حامیان خارجی آن در طی سال‌های گذشته می‌باشد.
امریکا در عین این‌که حمایت‌های مالی گسترده‌یی را برای حمایت از نیروهای امنیتی افغانستان از متحدان خود جلب کرده است، اما اقدامات این کشور در سرکوب طالبان ناکافی و گاهاً متناقض بوده است. امریکا طالبان را به گونه‌ی جدی هدف قرار نداد و اجازه داد نیروهای پراکنده‌ی این گروه از گوشه و کنار کشور جمع شوند و دوباره خود را احیا کنند. از طرف دیگر در حالی‌که منابع خارجی تمویل و تجهیز طالبان مشخص بود، امریکا فشار کافی بر آنان وارد نکرد تا دست از حمایت طالبان بردارند. به‌رغم خواست‌های مکرر دولت افغانستان مبنی بر توجه به منابع تروریزم و اعمال فشار بر آنان، امریکا علیه منابع تمویل و تجهیز تروریزم در افغانستان اقدام نکرد. این مساله باعث تقویت طالبان و دیگر گروه‌های تروریستی در جبهات جنگ گردید و زمینه را برای تحرکات بیشتر آنان فراهم ساخت.
به نظر می‌رسد هنوز ضرورت توجه به منابع تمویل تروریزم و سرکوب آنان در جبهات جنگ به قوت خود باقی است. دولت‌های افغانستان و امریکا باید به این نکته توجه داشته باشند که اگر طالبان و دیگر گروه‌های تروریستی را در جبهات جنگ تضعیف نکنند و با اعمال فشار بر حامیان خارجی آنان، منابع تمویل‌شان را قطع نکنند، دست‌یابی به صلح و ثبات در افغانستان آسان نیست. پیشرفت‌هایی را که طالبان در طی سال‌های اخیر کسب کرده‌اند، انگیزه‌های آنان برای جنگ را تقویت کرده و آنان را به پیروزی در میدان‌های جنگ امیدوار ساخته است. تا زمانی که این انگیزه در آنان باقی بماند، امکان گفت‌وگوهای صلح نیز وجود ندارد و هرگونه تلاش در این راستا، ضیاع وقت و انرژی خواهد بود. دولت‌های افغانستان و امریکا باید با روی دست گرفتن اقدامات چند جانبه، برای طالبان و دیگر گروه‌ها تفهیم کنند که هیچ راهی جز مصالحه و مذاکره در پیش‌رو نیست و این فقط زمانی ممکن است که فشارهای بیشتر بر آنان در جبهات جنگ و منابع تمویل و تجهیز آنان وارد شود.