رییسجمهور محمد اشرف غنی با همتای ترکمنستانی خود، قربانقلی بردی محمدوف روز دوشنبه با حضور در مراسمی با اشتراک مقامهای ارشد افغانستان و ترکمنستان و مهمانان داخلی و خارجی خط آهن میان افغانستان و ترکمنستان را افتتاح کردند.
بخش اول مراسم افتتاحیه در ترکمنستان برگزار شد و سپس رؤسای جمهور افغانستان و ترکمنستان با قطار آهن وارد بندر آقینه در ولایت فاریاب شده و بخش دوم مراسم برگزار شد.
رییسجمهور غنی در مراسم افتتاحیهی این خط آهن در بندر آقینه گفت «امروز یک روز تاریخی برای افغانستان و مردمش است» و «خط آهن اتامرات امام نظر- آقینه میتواند نقش کلیدی در تجارت میان دو کشور بازی کند.»
هدیهی بیپایان
رییسجمهور کشور در صحبتهای خود ضمن قدردانی از کمکهای ترکمنستان به افغانستان، گفت که ترکمنستان با هدیهیی بیپایان برای افغانستان آمده است.
آقای غنی گفت اول دوستی دوامدار و پایدار بین افغانستان و ترکمنستان، دوم هدیهی اعتبار بر سر آیندهی افغانستان از جملهی این هدیه است.
او گفت: «رییسجمهور ترکمنستان در دو سال گذشته تصامیمی را گرفته که صدها میلیون دالر و میلیونها دالر سرمایهگذاری آیندهی ترکمنستان را بالای یک افغانستان باثبات و مرفه حساب کرده است.»
او گفت هدیهی سوم یا هدیهی امروزی ترکمنستان به افغانستان «ارتباط آقینه با شبکهی ریل بینالمللی آسیا یک قدم مهم در ارتباط ترکمنستان و افغانستان اما یک قدم بزرگ در راه ایجاد اقتصاد براعظمی تمام آسیا است.»
به گفتهی محمد اشرف غنی، با آغاز کار این خط آهن قیمت تمام مواد اولیه مانند قیر، نفت و گاز برای افغانستان پایین خواهد آمد.
آرزوی دیرینه؛ افغانستان نقطهی وصل منطقه شود
آقای غنی در جریان سخنرانی خود گفت افتخار دارد که یکی از آرزوهای امیر امان الله خان، پادشاه سابق افغانستان، امروز در حال عملی شدن است. او گفت: «امان الله خان نظرش این بود که افغانستان باید از راه خط آهن نقطهی وصل منطقه شود.»
به گفتهی آقای غنی، آقینه قدم اول است، مزار شریف و حیرتان وصل شده، خط آهن از ایران به طرف هرات در حال ساخت است اما هدف این است که تمام افغانستان در ظرف سه سال آینده «یک نطقهی وصل شبکهی خط آهن باشد.» او گفت: «قدم آینده شیرخان بندر-مزار شریف است. بعد از آن مطالعات سر مزار شریف-هرات.»
به گفتهی آقای غنی افغانستان تاکید دارد که چین و ایران از طریق خط آهن باهم وصل شوند و همچنان پروژههای بزرگ دیگری رویدست است که افغانستان منزوی را مثل ترکمنستان به چهارراه آسیا مبدل خواهد کرد.
ما وصل میخواهیم نه فصل
محمد اشرف غنی در بخشی از صحبتهای خود یادآور شد که سیاست اقتصادی ترکمنستان و افغانستان «این است که هر همسایه را شریک رفاه خود میدانند و با هیچ همسایهیی ضدیت نداریم، جز اینکه آنان منافع ملی و منطقوی را زیر پا بگذارند.»
آقای غنی گفت: «از این جهت ما وصل میخواهیم نه فصل، هماهنگی میخواهیم نه جدایی، باهم ترقی میخواهیم نه افراطیت و مرگ.» او گفت هرچه همکاری ما زیاد شود، رفاه متقابله نیز زیاد خواهد شد.
اهمیت قارهیی خط آهن افغانستان-ترکمنستان
قربانقلی بردی محمدوف، رییسجمهور ترکمنستان پس از آقای غنی به سخنرانی پرداخت و گفت افتتاح خط آهن افغانستان-ترکمنستان دارای اهمیت قارهیی است. به گفتهی او این خط آهن امکان حملونقل منطقهیی را افزایش خواهد داد و برای ایجاد هماهنگی در شبکههای حملونقل منطقه، اروپا و آسیا دارای اهمیت میباشد.
به باور او ساخت خط آهن اتامرات-آقینه میتواند باعث رشد کشورهای منطقه شود.
آقای بردی محمدوف همچنان گفت این خط آهن برای حکومت و مردم افغانستان دارای اهمیت ویژه است زیرا توسط این خط آهن در کنار حملونقل مسافرین اموال مورد ضرورت افغانستان نیز انتقال داده میشود.
آقای بردی محمدوف گفت که پس از این افغانستان و ترکمنستان طرحهای مشترک اقتصادی و اجتماعی را با حمایت مردم افغانستان اجرا خواهند کرد که شامل ساخت جاده، گازرسانی، برق و ساخت مدارس خواهد بود؛ طرحهایی که صلح و رفاه را در افغانستان تامین خواهد کرد.
همخوانی منافع ملی با منافع منطقهیی
رییسجمهور ترکمنستان در بخشی از صحبتهای خود گفت بهرهبرداری خط آهن افغانستان-ترکمنستان نشان داد که اگر همکاری مثبت انجام بدهیم، منافع ملی با منافع منطقهیی مطابقت پیدا میکند.
او گفت: «زمانیکه همکاریهای مثبت میان کشورهای همسایه افزایش مییابد ثابت میشود که منافع ملی و منافع منطقهیی چقدر به همدیگر مطابقت پیدا میکند.»
شکست انحصار هشتاد درصدی وابستگی افغانستان به بندرهای پاکستان
رضا فرزام، استاد دانشکدهی اقتصاد دانشگاه کابل میگوید افتتاح بندر آقینه یک گام بسیار مهم در عرصهی رشد تجارت و ترانزیت افغانستان است و این میتواند زمینههای درازمدتی را برای رشد اقتصادی پایدار در افغانستان خلق کند.
آقای فرزام در تماسی به روزنامهی اطلاعات روز گفت بندر آقینه میتواند انحصار بالاتر از هشتاد درصدی افغانستان بالای مسیرهای تجارت و ترانزیت افغانستان را محدودتر بسازد و وابستگی افغانستان به بندر کراچی و گوادر را میتواند بسیار کاهش بدهد. او گفت: «این هم در کوتاهمدت و هم در درازمدت به نفع اقتصاد و تجارت افغانستان است.»
آقای فرزام ابراز امیدواری میکند که دولت افغانستان با افتتاح چنین بندرهایی زمینه را برای تقویت تولیدات داخلی فراهم بسازد تا بتوان حداکثر استفاده از این مسیرهای ترانزیتی را برد.
شاه حسین مرتضوی، معاون سخنگوی ریاستجمهوری نیز به روزنامهی اطلاعات روز گفت مسیر خط آهن اتامرات-آقینه سهولتهای زیادی را ایجاد میکند که علاوه بر کاهش وابستگی افغانستان به بندرهای پاکستان، تاجران افغانستان میتوانند طی پنج روز کالاهای تجارتی خود را به اروپا برسانند.
به گفتهی او در گذشته تاجران افغان برای هر تُن پنج هزار دالر کرایه پرداخت میکردند و این مسیر این هزینه را به یک هزار دالر کاهش میدهد.
خط آهن افغانستان- ترکمنستان از منطقهی «امام نظر» در ترکمنستان آغاز شده و در مرحلهی اول 3.5 کیلومتر داخل خاک افغانستان امتداد یافته است. قرار است این خط بهطول 35 کیلومتر دیگر تا شهر اندخوی ولایت فاریاب امتداد پیدا کند که هزینهی آن را بانک انکشاف آسیایی متعهد شده است.
امتداد خط آهن ترکمنستان به داخل کشور بخشی از طرح احداث راه آهن ترکمنستان- افغانستان- تاجیکستان است. این خط اتصالاتی راه آهن، از اتامرات و امام نظر ترکمنستان شروع شده و با عبور از بندر آقینه، شهرهای اندخوی- شبرغان- مراز شریف- خلم- قندوز و شیرخان بندر را به شبکهی خطوط آهن تاجیکستان وصل خواهد کرد. این مسیر دارای بیش از 590 کیلومتر طول است که در حدود 400 کیلومتر آن از خاک افغانستان عبور میکند.
معاون سخنگوی ریاستجمهوری شام روز یکشنبه به اطلاعات روز گفته بود که خط آهن اتامرات- آقینه شامل مسیر «راه لاجورد» است.
راه لاجورد از افغانستان شروع شده و به بندر ترکمنباشی کشور ترکمنستان ختم میشود. پس از آن از مسیر شهر باکوی آذربایجان به تفلیس گرجستان میرسد و از آنجا به قارس در ترکیه. این مسیر در نهایت به استانبول ترکیه و بعد به اروپا میرسد.
مردم افغانستان معتقد هستند که راه لاجورد جادهیی تاریخی است که حدود 2000 سال قبل لاجورد بدخشان از این مسیر به کشورهای آسیایمیانه و اروپا صادر میشد و به همین دلیل آنرا «راه لاجورد» نامگذاری کردهاند.
در حال حاضر افغانستان در غرب به راه آهن ایران و در شمال به راه آهن ازبکستان وصل شده است.
