یادم از مزرع خویش آمد…

تروریست‌های طالب و داعش برای فرو راندن ِ جامعه به غرقاب خشونت و بی‌اعتمادی به هر تجمعی حمله خواهند کرد. اما از آن‌جا که آنان معمولا انتحاری‌ها را برای حمله به تجمعات می‌فرستند و افراد انتحاری برای آنان حکم ِ سرمایه‌های کمیاب را دارند، سعی می‌کنند تجمعاتی را به‌عنوان آماج حمله انتخاب کنند که از لحاظ بازده سیاسی حاصل فراوان داشته باشد. حمله بر مندوی کابل یا فرستادن انتحاری بر سر یک چهارراه برای آنان آن‌قدر مفید نیست که به خاطرش افراد فدایی خود را از دست بدهند. اما حمله بر تجمعات مذهبی شیعیان می‌تواند آتش جنگ مذهبی را برافروزد و مردم شیعه را در برابر دولت نیز به‌شدت حساس کند.
حال، سوال این است که چرا مساجد و محل‌های تجمع مذهبی هزاره‌ها و شیعه‌ها از نظر بحران‌زایی برای تروریست‌ها ارزشمند شده‌اند؟ فارغ از آن که مذهب در کشورهایی چون افغانستان غالبا مایه‌ی حساسیت و نزاع‌های آشکار و نهان بوده (گیرم که همواره جنگ انبوه تولید نکرده باشد)، تردیدی نیست که دولت‌های عربستان سعودی و ایران در چهار دهه‌ی گذشته تا توانسته‌اند جهد کرده‌اند که تنور نزاع‌های مذهبی در افغانستان را به جهنمی تمام‌قد تبدیل کنند. عربستان با حمایت‌های بی‌دریغ از گروه‌های رادیکال و تروریستی رفته-رفته به این مقصود خود نزدیک می‌شود که شکل و درونمایه‌ی فکر و رفتار مذهبی در میان اهل تسنن را به گونه‌یی بنیادین مسخ کند و پیروان سنتی این مذهب را به نفع پیروان وهابیسم ِ ستیزه‌جو به حاشیه براند. از آن‌سو، جمهوری اسلامی ایران با تمویل و تشجیع گروه‌های رادیکال مذهبی شیعه در افغانستان همواره سعی کرده تشیع سنتی و محلی مردم شیعه‌ی افغانستان را به جریان‌های شیعی افراطی در ایران و خاورمیانه وصل کند و در ظرف اعتقادات ساده‌ی شیعیان افغانستان مایه‌های زهرآگین به‌اصطلاح «تشیع انقلابی» را بریزد. حالا که کم‌کم قبح حمله بر مساجد و تجمعات دینی نیز می‌ریزد و تروریست‌های رادیکال مسلمان بر آن‌اند که بافت آشنای تعاملات درون‌دینی در افغانستان را کاملا ویران کنند، وقت آن است که بزرگان مذهبی شیعه و سنی از خواب گران ِ تقلید از عربستان سعودی و ایران برخیزند و بر لبه‌ی پرتگاهی بسیار خطرناک نزاع‌های مذهبی ندای بازگشت به فرهنگ تسامح مذهبی در دهند. افراطی‌هایی که در این‌همه‌سال به‌دستور اربابان پولدار خاورمیانه‌یی خود سنی‌های افراطی و شیعه‌های رادیکال پرورش دادند، حالا آن‌چه را کشته‌اند می‌دروند. اما واقعیت آن است که وقتی مزرعه‌ی حیات صلح‌آمیز مردم آتش گرفت، خود این بنده‌گان ِ بی‌مقدار که به نام مبلغ مذهب به ترویج خشونت دست می‌زنند، نیز در آن آتش خواهند سوخت.