شهریار فرهمند
چین و پاکستان توافق کرده که از روند صلح افغانستان با رهبری دولت افغانستان حمایت کنند. رهبران چین و پاکستان در دیدار شی جینپینگ، رییس جمهور چین از اسلامآباد، در بخش امنیت بر مبارزه با تروریسم و افراطگرایی تأکید کرده و هر دو کشور از روند صلح دولت افغانستان با مخالفان مسلح، با مدیریت افغانها حمایت کردهاند.
این توافق برای افغانستان مهم است. جنگ و صلح افغانستان یک معامله منطقهای است و کشورهای منطقه، بهخصوص چین و پاکستان، از اعضای کلیدی و تأثیرگذار آن میباشند.
با توجه به واقعیتهای موجود و تجربهی افراطگرایی و تروریسم در منطقه، نام افراطگرایی و تروریسم با پاکستان گره خورده است. آغاز اکثر گروههای افراطگرا و تروریست در افغانستان از خاک پاکستان بوده و تمام رهبران و شبکههای تروریستی و افراطگرا در افغانستان، چین، آسیای میانه، هند و کشمیر ریشه در پاکستان دارند. بخشی از تروریسم دولتی و افراطگرایی کنترولشده از سوی دولت پاکستان که به عنوان ابزار استراتژیک سیاست خارجی این کشور عمل میکند، مستقیما با طرح و حمایت سیاستمداران و سازمان استخبارات نظامی پاکستان فعالیت میکند. این گروهها ساخته و پرداختهی پاکستان اند و در هر شرایط با مدیریت و هدایت این کشور در منطقه حضور دارند. بخشی دیگر از جریان افراطگرا و تروریسم در منطقه که خارج از کنترول پاکستان در منطقه فعالیت میکند نیز در خاک پاکستان و در بخشهای قبایلی این کشور پایگاه داشته و با دیگر جریانها در ارتباط میباشند.
پاکستان بر هر دو جریان تأثیر مستقیم دارد. نوع نخست با خواست و ارادهی پاکستان مدیریت میشود. مدیریت این جریانها به دست پاکستان است و این سیاستمداران و نظامیان این کشورند که جهت این جریانها را مشخص ساخته و میدان عمل و فعالیت آنها را تعریف میکنند. هستههای اصلی طالبان افغانی جزو همین دستهاند. گروه طالبان همانطور که با طرح نظامیان و سیاستمداران پاکستان ایجاد شد و به امارت اسلامی رسید، هنوز هم در معادلات جنگ و صلح افغانستان با هدایت و مدیریت پاکستان بازی میکند. نوع دوم جریان افراط و ترور در منطقه، هرچند که در کنترول پاکستان نیست، ولی این کشور ابزارها و امکانات زیادی برای مهار و تأثیرگذرای بر این گروهها دارد. پاکستان هستهها و ریشههای اصلی آنها را از خاکش برچیند و در مبارزه با آن کشورهای منطقه را همکاری جدی نماید.
چین هرچند که تأثیرگذاری اندکی بر جریانهای افراطگرای منطقه دارد؛ اما شدیدا از آن هراس دارد. نفوذ افراطگراهای تروریست از افغانستان و پاکستان در ایالت سینکیانگ و گسترش ناامنی در افغانستان و پاکستان میتواند امنیت چین را نیز تهدید کند. بیشتر جریانهای افراطی در ایالت سینکیانگ با هستهها و شبکههای تروریستی در پاکستان ارتباط دارند و از اینرو، پاکستان بر امنیت چین نیز تأثیرگذار است.
نگرانی چین از ناحیهی تروریسم و افراطگرایی، این کشور را واداشته تا در بدل سرمایهگذاریهای عظیم اقتصادی و تحکیم روابط سیاسیاش با اسلامآباد، این کشور را وادار به همکاری صادقانه در مبارزه با افراطگرایی و تروریسم کند. طالبان، القاعده، داعش و تمامی جریانهای افراطگرا در افغانستان و پاکستان برای چین نیز تهدید به شمار میروند و از اینرو، دولت چین تلاش خواهد کرد تا به هر نحوی که شده همکاری صادقانهی پاکستان را در راستای مبارزه با تروریسم جلب کند.
چین نمیتواند مستقیما خودش در روند صلح افغانستان تأثیرگذار باشد؛ اما به عنوان شریک استراتژیک پاکستان میتواند اسلامآباد را به همکاری صادقانه و جدی با روند صلح دولت افغانستان با مخالفان مسلحش ترغیب کند.
