شهریار فرهمند
امروز (شانزدهم حمل) مصادف است با برگزاری انتخابات ریاست جمهوری سال گذشته. پارسال در چنین روزی میلیونها شهروند افغانستان با تحمل سختیها و به جان خریدن تمام خطرها و تهدیدها، به پای صندوقهای رای رفتند تا با گزینش زعیم جدید، صفحهای تازه و روزنهی روشنی را برای آیندهی سیاسی کشورشان بگشایند. سال گذشته در چنین روزی بسیاری از رایدهندگان فکر میکردند که سال آینده در چنین روزی، حکومت مقتدر، مسئول و کارآمدی برقرار خواهد بود و معیشت، زندگی و کاروبار آنها نیز بهتر خواهد بود. آنها که انتخابات را نقطهی عطف تغییر مثبت در سیاست و زندگیشان تلقی میکردند و شانزدهم حمل را به مثابهی مرزی میان وضعیت سیاه موجود و آیندهی روشن مینگریستند. به همین دلیل، میلیونها رایدهنده به پای صندوقهای رای رفتند تا شاهد تحقق این رویاها باشند.
امروز، با گذشت یک سال، شاهد حکومتی هستیم که نه بر بنیاد رای مردم، بلکه از روی ناگزیری روی یک توافق سیاسی به میان آمده است. حکومتی با ساختار فوقالعاده شکننده، اختلافهای بنیادین و سیاستها و برنامههای ناهماهنگ که به اندکترین خواستها و اولویتهای کشور رسیدگی نکرده است.
این کشور شش ماه نخست را اسیر جنجالهای انتخاباتی بود و شش ماه عمر حکومت وحدت ملی نیز هیچ دستآوردی به مردم افغانستان ارائه نکرد. از میان صدها وعدهای که رهبران حکومت وحدت ملی در روزهای کمپاین و پس از آن به مردم افغانستان داده بودند، تنها به موارد معدود و اندکی رسیدگی شد. وضعیت امنیتی کشور بدتر از سال گذشته شده است. چالشها و تهدیدهای تازهی امنیتی در برابر حکومت و مردم افغانسان ظهور کرده و طالبان به مراتب از گذشته قدرتمندتر شده است. روند مصالحه به عنوان اولویت بنیادین حکومت، هنوز هم بیبرنامه و مبهم است. در مبارزه با فساد اداری و آوردن حکومتداری خوب که از خواستهای اصلی مردم افغانستان بود، هیچگامی برداشته نشده است.
اقتصاد مردم افغانستان که در نتیجهی بنبستهای انتخاباتی و نبود حکومت مؤثر صدمههای شدیدی دیده بود، هنوز ترمیم نشده است. صدها میلیون دالر از سرمایهگذاریهای خارجی و داخلی به خاطر بنبستهای انتخاباتی و نگرانی از آیندهی سیاسی از کشور خارج شدند و صنعتکاران و تاجران، دست از کار و فعالیت در افغانستان شستند. آسیبی که به اعتماد مردم افغانستان نسبت به انتخابات، دموکراسی و رایدادن وارد آمده، بهسختی قابل ترمیم است. نهادهای انتخاباتی افغانستان به خاطر رسواییهای انتخاباتی و تقلب گسترده، اعتبار خود را در داخل و خارج از کشور از دست دادند. اعتماد مردم نسبت به رهبران سیاسیشان آسیب دید و بهزودی قابل ترمیم نیست.
با گذشت یک سال از انتخابات ریاست جمهوری، هنوز کابینهی حکومت وحدت ملی تکمیل نشده است. عملا بیش از نصف حکومت با سرپرست اداره میشود. اصلاحات انتخاباتی به عنوان پیششرط نخست تشکیل حکومت وحدت ملی صورت نگرفته است. قوانین و مقررههای ناقص انتخاباتی نافذ، مأموران فاسد در نهادهای انتخاباتی در مقامهایشان برقرار و میکانیسمهای ناکارآمد و اشتباه انتخاباتی دستناخورده باقی ماندهاند.
رهبران جدید افغانستان پس از یک سال از انتخابات ریاست جمهوری، هیچپاسخی برای مردم افغانستان ندارند. آنها در برابر مردم افغانستان سرشکسته و بیجواب اند. آنچه تحقق یافته، دقیقاً برعکس انتظارهای مردم افغانستان در شانزدهم حمل سال گذشته است و هیچ رایدهندهای در سال گذشته، امسال از نتیجهی رایش راضی نیست. آنها امروز نه حکومت مقتدر و کارآمد، بلکه دولتی شکننده و ناکارآمد را شاهد هستند که هیچ دستآوردی به مردم افغانستان نداشته است. بدون تردید، تمامی رایدهندگان افغانستانی از رایشان در شانزدهم حمل و بیستوچهارم جوزای سال گذشته، خشنود نیستند. خواستها و تصورات آنها در سال گذشته، امروز به گونهی معکوس تحقق یافتهاند.
