بوریس ساودیان
آژانس اطلاعاتی ریگنوم
مهدی زرتشت
بخش اول
اخیراً هیأت رسمی پاکستان به ریاست راحیل شریف، رییس ستاد ارتش و رضوان اختر، رییس سازمان استخبارات دولت پاکستان برای بار سوم به کابل سفر کرد. این در حالی است که قبل از آنها اشرف غنی، رییس جمهور افغانستان برای چهارمین[؟] بار به پاکستان سفر کرده و با مقامهای آن کشور، گفتوگو نمود. در جریان همهی این ملاقاتها، در زمینهی همکاریهای امنیتی، بحث صورت گرفت، بهخصوص موضوع مبارزهی مشترک با تروریسم در خطوط مرزی دو کشور. به رغم سخنان مقامهای دو کشور افغانستان و پاکستان مبنی بر اینکه دو ملت افغانستان و پاکستان «باهم برادر»اند، روابط دو کشور همیشه تنشآلود بوده است. دستکم در طول پنج سال اخیر که سازمان استخبارات دولت پاکستان (ISI) به طور مخفیانه طالبان را حمایت میکرد.
اما دلیل تنشها یکی نیست: بحران و تنش طولانیمدت افغانستان و پاکستان بر سر مسألهی مرزی دو کشور- به اصطلاح خط دیورند- و اختلافها بر سر چگونگی تعیین اوضاع جداییطلبان که به طور عمده از قبیلهی پشتون اند، یک اصطکاک جدی را در روابط سیاسی دو کشور پدید آورده است. همینطور، در طول سالها دو کشور به کارهای زیادی مبادرت ورزیدهاند که به مزاج طرف مقابل، خوش نخورده است. به عنوان مثال، حمایت و پناهدادن افغانستان به مخالفان دولت پاکستان و برعکس، فضای تلخ بیاعتمادی بر مبنای تفاوت میان طرفداران و مخالفان «طالبانیسم» و ناسیونالیسم پشتونی، موضوع فراهمسازی پناهگاه برای تروریستها و اتهامهای کابل، اجرای سیاستهای مغرضانه در قبال پناهندگان افغانستان در خاک پاکستان و همچنین بازداشت اخیر هزاران افغان از سوی پاکستان و موارد دیگر، همه اختلافات دو کشور را عمیق و ریشهدار کردهاند. به طور خلاصه، نارضایتیها و ادعاها و اتهامها در برابر یکدیگر، بیش از آنچه است که فکر کنیم.
با اینحال اما کابل و اسلامآباد هم اکنون در تلاش اند تا گامهای نوی را به هدف حل مشکلات دوطرفه، آغاز کنند. امیدواریها برای پیشبرد این تلاشها، از آنجایی زیاد است که برخلاف رییس جمهور پیشین، حامد کرزی، رییس جمهور کنونی، اشرف غنی، در راستای عادیسازی روابط میان دو کشور به طور جدی تلاش میکند. او تا کنون چندین بار با طرف پاکستانی خود ملاقات کرده و طرف پاکستانی نیز از دیدارها و سفرهای طرف افغانستان، قدردانی کرده است. خشنودی پاکستان ظاهراً در گرو این رویداد نهفته است که پس از حملهی تروریستی اخیر بر یک مدرسهی نظامی در شهر پشاور پاکستان که به کشتهشدن بیش از 140 نفر منجر شد، به درخواست پاکستان، ارتش افغانستان یک عملیات ویژه را به هدف از بین بردن پناهگاههای طالبان در ولایت کنر راهاندازی کرد. هم اکنون هردو طرف، نقاط مرزی مشترک میان دو کشور را نظارت میکنند. همچنین ملاقاتها و دیدارهای مکرر مقامهای عالیرتبهی دو کشور، حول محور همکاری و هماهنگسازی اقدامات نظامی و امنیتی روی دست گرفته شده است. هم اکنون نیز اقدامات دوطرفهی ضدتروریسم از دو طرف آغاز شدهاند.
اگر حامد کرزی، رییس جمهور پیشین افغانستان با اقدامات خود برای چندین بار همکار آمریکایی خود را خشمگین و آزرده کرد (موضوع ناکامی ناتو در طول سالهای جنگ در افغانستان و اینکه آنها واقعاً نتوانستند ثبات را به افغانستان برگردانند و برعکس، آنها فقط ثبات روسیه را برهم زدند که در نتیجه، 70 درصد تریاک افغانستان به روسیه قاچاق شد)؛ اما اشرف غنی این بار موقف خود را برای بهبودی روابط دو کشور افغانستان و پاکستان، انعطافپذیرتر نشان داده است. اشرف غنی اخیراً طی یک کنفراس مطبوعاتی در کابل، افغانها را برای برقراری یک نظم نوین در کشور، به خصوص در راستای نوسازی کشور و جامعه و اقدامات سخت علیه مخالفان مسلح دولت، تشویق کردند. برای برآوردهشدن این طرح، به اعتقاد او، باید باب گفتوگو با طالبان پشاور و شورای کویته باز شود.
علاوه براین، در صف طالبان سردرگمی پدید آمده و دولت پاکستان نیز از حملات تروریستی طالبان، خود را خسته احساس میکند. از سوی دیگر، حضور و فعالیت طالبان، بهخصوص در عصر حاضر، نفوذ شورشیانِ به اصطلاح دولت اسلامی را نیز افزایش میدهد.
