رییس جمهور محمد اشرف غنی دیروز برای شرح برنامههای پنج سالهی حکومتش و معرفی اعضای کابینه به مجلس نمایندگان رفت و برنامههای حکومتش را در بخشهای امنیت، سیاست خارجی، صلح، زنان و کودکان و حکومتداری به نمایندگان مجلس تشریح کرد. آنچه که در مورد برنامههای پنج سالهی رییس جمهور میتوان گفت و میتواند وجه امتیاز او از رییس جمهور پیشین، حامد کرزی، باشد، این است که او دستکم در عرصههای مختلف حکومتداری خویش دارای دیدگاه و برنامههای مشخص میباشد که به نحوی نشان میدهد که درک او از مشکلات و نیازهای جامعهی افغانستان، واقعبینانه است و اگر آن برنامهها تطبیق شوند و نارسایی که در دورهی حامد کرزی وجود داشتند و از برنامههای دولتی نظارت صورت نمیگرفت، از بین برده شوند. میتوان امیدوار شد که رییس جمهور میتواند بانی تغییرات ارزشمند در دورهی زمامداریاش گردد.
آنچه که از کارکرد سه ماههی رییس جمهور برداشت میشود، این واقعیت است که رییس جمهور در زمینهی طرح مشکلات و برنامههای حکومتداریاش خوب عمل کرده است. اما در عرصهی عمل، با آنکه که با دشواریهای ناشی از نارساییهای ساختاری حکومت روبهرو میباشد، نتوانسته به آنچه که وعده داده عمل کند. از این جهت، امیدواریهایی که در اولین روز ریاست جمهوری او نزد نخبگان سیاسی و مردم بهوجود آمده بودند، رنگ باختهاند.
مردم و جامعه انتظار دارند که رییس جمهور به آنچه که در سخنرانیهایش مطرح میکند و از تغییرات نهادی در زندگی و شیوهی حکومتداریاش به مردم نوید میدهد، عمل کند. مصداق واقعی تناقض شعار با عملکرد رییس جمهور را میتوان در زمینهی معرفی اعضای کابینه یافت. از کارنامه، سطح تحصیل، شایستگی و توانایی تعداد زیادی از اعضای کابینه معلوم میگردد که رییس جمهور نتوانسته است به آنچه که در جریان مبارزات انتخاباتیاش شعار میداد و میگفت که با تقسیم قدرت مخالف است و کابینهی شایسته و متخصص تشکیل میدهد، عمل کند. بعد از نشر نام اعضای کابینه، روشن شد که اعضای آن بر اساس معیار تقسیم قدرت و داشتن روابط سیاسی گزینش شدهاند.
موارد مهم برنامهای که رییس جمهور دیروز در مجلس نمایندگان ارائه کرد، اینها اند:
1. رییس جمهور یکی از برنامههای حکومتش را بلندبردن سطح تولیدات داخلی عنوان کرد. او گفت که میخواهد تولیدات داخلی را بالا ببرد و هزینهی 4 میلیارد دالریای که برای تأمین نیازمندیهای ارتش و پولیس ملی ضرورت است را میشود از این طریق تأمین کرد. اگر رییس جمهور در پنج سال حکومتداریاش تولیدات داخلی را در بخش زراعت و صنعت افزایش دهد و برنامههایی را برای مدرنیزه کردن زراعت عملی بسازد و همچنین زمینهی سرمایهگذاریهای داخلی را برای تقویت صنعت و تولیدات آن بالا ببرد، از آن طریق میشود که سطح تولیدات داخلی بالا برود و دولت از طریق مالیات و سایر وجوه مالی، بخشی از نیازمندیهای نیروهای ارتش و پولیس ملی را تأمین کند.
2. برنامهی مهم دیگر پنج سالهی رییس جمهور، بالابردن توانایی نیروی انسانی کشور است و گفت، باید جوانان از مهارت و آموزشهای حرفهای برخوردار شوند. برای این هدف، برنامههای آموزشی کشور را تغییر میدهد. این برنامه از این جهت اهمیت دارد که بیکاری یکی از مشکلات جدی جامعهی افغانستان است و یکی از عوامل اصلی جنگ، ناامنی و مهاجرت شهروندان کشور به کشورهای همسایه و کشورهای اروپایی و استرالیا میباشد. با تطبیق آن میزان بیکاری در جامعه کاهش مییابد و جوانانی که از دانشگاه و مکتب فارغ میشوند، از مهارت و دانش روز برخوردار میگردند و میتوانند جذب کار شوند و برای خویش اشتغالزایی نمایند.
3. رییس جمهور در زمینهی تأمین امنیت و صلح گفته است، لازم است که جنگ در مناطق مرزی کشور از بین برود و این امر را نیاز اساسی برای تأمین صلح عنوان کرد و تأمین صلح و امنیت سرتاسری کشور را وابسته به آن برشمرد. رییس جمهور بهخاطری به آن تأکید کرده است که جنگ افغانستان ریشه در مداخلات خارجی دارد. طالبان و دیگر شورشیان از پاکستان و کشورهای همسایه تقویت میشوند و گروهای تروریستی از خارج قلمرو کشور میآیند، در مناطق مرزی پایگاههای نظامی میسازند و با ناامنسازی آن مناطق، زمینهی فعالیتشان را مساعد میسازند. برای تطبیق این هدف، رییس جمهور ناگزیر است که حاکمیت دولت را در مناطقی که طالبان نفوذ دارند، تقویت نماید. اگر رییس جمهور همانند حامد کرزی نسبت به طالبان از رویکرد تساهل کار بگیرد، نمیتواند حاکمیت دولت را در مناطقی که طالبان نفوذ دارند، توسعه بدهد و جنگ را در مناطق مرزی کشور از بین ببرد.
4. رییس جمهور سیاست خارجی دولت را مبتنی بر همکاریهای متقابل و دوامدار تعریف کرد و گفت که بدون همکاری متقابل نمیشود به ثبات دست یافت. این رویکرد رییس جمهور از این جهت اهمیت دارد که میتواند افغانستان را وارد یک رابطهی همکاری متقابل بسازد. این هدف زمانی میتواند تحقق پیدا کند که دولت ار لحاظ کارکرد و مدیریت تقویت شود.
5. نکتهی مهم دیگری که رییس جمهور آن را مطرح کرد، تعریف صلاحیتهای والیها و فرماندهان پولیس میباشد که این امر کمک میکند، اقتدار حکومت بالا برود و زمینهی تقویت نظام فراهم شود. این برنامهها زمانی قابل تطبیق اند که رییس جمهور بتواند از فرصتها بهخوبی استفاده کند و آن را تطبیق نماید.
