اطلاعات روز: د ۱۲ هيوادونو د بهرنيو چارو وزيرانو په يوه ګډه اعلاميه کې په افغانستان کې د بشري حقونو وضعيت ډېر بد او وحشتناک ګڼلی او ويلي يې دي چې طالبان د دې وضعيت مسوول دي.
دا اعلاميه پرون (شنبه، ۲۸ د سلواغې) د مونيخ امنيتي کانفرانس په څنډو کې د البانيا، اندورا، بلجيم، بلغارستان، کاناډا، فرانسې، جرمني، کوزوو، ليختن اشتاين، مغولستان، هالنډ او رومانيا د بهرنيو چارو وزیرانو له لوري خپره شوې ده.
دوی په افغانستان کې د ښځو او نجونو د حقونو د دوامدار نقض په اړه ژوره اندېښنه ښودلې او له طالبانو يې غوښتي چې سيسټماټيکه جنسي ځورونه چې د بشريت پر خلاف جنايت کېدلای شي، پای ته ورسوي.
په خپره شوې اعلاميه کې راغلي چې طالبانو د بشري حقونو د ملاتړ او په ځانګړې توګه د ښځو او نجونو د اساسي حقونو په برخه کې هيڅ پرمختګ نه دی کړی، بلکې برعکس پرشاتګ يې کړی.
په دې اعلاميه کې ويل شوي: «طالبان په ټوله نړۍ کې د بشري حقونو د يو تر ټولو بد او وحشتناک وضعيت مسوول دي.»
د ۱۲ هيوادونو د بهرنيو چارو وزيرانو ويلي، چې طالبانو له عمومي ژوند څخه د افغانستان د نيم نفوس په حذفولو او سياسي تصميم نيونې سره د افغانستان راتلونکی له خطر سره مخ کوي.
دوی له طالبانو غوښتي چې د نړيوالو قوانينو په ځانګړې توګه د بشري حقونو د قوانينو پيروي وکړي او د قومي او مذهبي لږکيو په ګډون د افغانستان د ټولو وګړو د حقونو خونديتوب وکړي او هغه پرېکړې لغوه کړي چې د ښځو او نجونو اساسي حقونه محدودوي.
همدا راز د ۱۲ هيوادونو د بهرنيو چارو وزيرانو ټينګار کړی چې طالبان دې نجونو ته اجازه ورکړي چې له نړيوالو معيارونو سره سم د منځنۍ کچې زده کړې وکړي.
د دې چارواکو په اعلاميه کې راغلي چې په افغانستان کې بايد د ښځو او نجونو حقونو ته نړيواله ټولنه پاملرنه وکړي او له حقوقي ابزارو په استفادې دې د نړيوالو کنوانسيونو د مقرراتو په ګډون چې افغانستان يې غړيتوب لري د نړيوالو قوانينو د نقض پای ته رسولو لپاره خپلې هڅې پیاوړې کړي.
دوی ټينګار کړی چې د افغانستان نړيوالو تعهداتو په ځانګړې توګه بشري حقونو ته پابندي په نړيوال سيسټم کې د دې هيواد د بيا ادغام لپاره لومړنۍ اړتياوې وي.
طالبانو د ۲۰۲۱ په اګست کې پر افغانستان تر بيا واکمنېدو وروسته د افغانستان د وګړو په ځانګړې توګه پر ښځو او نجونو سخت محدوديتونه لګولي دي.
اوس مهال ښځې او نجونې د کار او زده کړو او همدا راز د ازاد تګ-راتګ اجازه نه لري.
طالبانو د خپلو محدوديتونو په دوام په دې وروستيو کې يو شمېر ښځې له ځينو ښارونو څخه د جامې د څرنګوالي له کبله ونیولې، چې دې اقدام پراخ منفي غبرګونونه له ځان سره درلودل.
