اطلاعات روز: د ملګرو ملتونو د امنيت شورا پرېکړهليک او د دې شورا له لوري د ملګرو ملتونو د عمومي منشي له لوري د افغانستان په چارو کې د ځانګړي استازي د ټاکلو په تړاو د بشري حقونو يوې ډلې ويلي، چې دا ځانګړی استازی دې په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د مرستندویه پلاوي (يوناما) ځایناستی وټاکل شي.
د «بشر حقونو د فعالانو اتحاد» په اعلاميې کې د فعالانو او مدني بنسټونو نظريات راغلي او په کې ويل شوي چې د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د ارزونې او اجرا له صلاحيتونو سره د يو ميکانيزم له لارې د يوه ځانګړي استازي ټاکل يوه بېړنۍ اړتيا او مهم دي.
دې فعالانو غوښتنه کړې چې ځانګړی استازی دې د يوناما ځایناستی شي ځکه چې دا ماموريت له پخواني دولت سره د مرستې په موخه او د همدې دولت پر وړانديز جوړ شوی و، خو اوس مهال افغانستان يو مشروع او رسمي دولت نه لري.
د بشر حقونو د فعالانو اتحاد ويلي، چې د يوناما د دوو وروستيو کلونو کړنو د بشر حقونو انديښنې راپورته کړي او په ډېری مواردو کې ګڼ شکايتونه شته.
ځينو فعالانو او معترضو ښځو يوناما د طالبانو په ملاتړ او د دې ډلې پر وړاندې په چوپتيا تورنه کړې.
له دې سره-سره، طالبانو د ملګرو ملتونو د امنيت شورا د پرېکړهليک خپرېدو په تړاو ناخوښي ښودلې او ويلي يې دي چې په افغانستان کې د يوناما په شتون کې د ځانګړي استازي ټاکل «اضافه او غير ضروري» دي.
د ځانګړي استازي ټاکل د ملګرو ملتونو د ځانګړي همغږي کوونکي فريدون سينيرلي اوغلو د افغانستان په تړاو د خپلواکې ارزونې يوه برخه ده.
د ملګرو ملتونو امنيت شورا درې ورځې وړاندې د ملګرو ملتونو د همغږي کوونکي د ارزونې راپور د سپارښتونو د عملي کولو لپاره يو پرېکړهليک په ۱۳ موافقو او د روسيې او چين په دوو ممتنع رايو تصويب کړ.
دې شورا په خپل پرېکړهليک کې د ملګرو ملتونو له عمومي منشي غوښتي و، چې د دې شورا له غړو، د طالبانو، ښځو، مدني ټولنې او سيمهييزو هيوادونو په ګډون له افغانستان سره له تړلو لوبغاړو او ښکېلو اړخونو سره په مشوره دې د افغانستان لپاره يو ځانګړی استازی وټاکي چې په بشري حقونو او جنسيت کې قوي تخصص ولري.
د ملګرو ملتونو امنيت شورا ويلي و، چې دا ځانګړی استازی بايد د افغانستان د خپلواکې ارزونې سپارښتنې په داسې توګه عملي کړي چې د يوناما او افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د عمومي منشي د ځانګړي استازي ماموريت ته زيان ونه رسېږي.
د فريدون سينيرلي اوغلو په ارزونه کې په افغانستان کې د ټولګډونه حکومت د جوړولو، پايدارې سولې او ټولنيزې ودې د راوستلو لپاره پر «ملي خبرو-اترو» ټينګار شوی و. په نړيواله ټولنه کې د افغانستان د ادغام لپاره د لارې نقشه او د اړيکو عادي کول هم د سينيرلي اوغلو د راپور يوه برخه ده.
د بشر حقونو فعالانو همدا راز ټينګار کړی، چې د ځانګړي استازي په ټاکلو او يا د يوناما لپاره د يو بل ځایناستي په ټاکلو کې بايد د افغانستان د خلکو اساسي اړتياوې او ډيموکراټيک ارزښتونه اصل وي، نه له طالبانو سره تعامل.
د دې اتحاد په وينا، يو لړ معيارونه لکه د ښځو حقونه، د اصلي خلکو او جغرافيې دقيقه پيژندنه، له تاريخ او سياسي مناسباتو څخه دقيق شناخت، د غير متمرکز نظام نوعيت، د عادلانه حکومت رامنځته کول او د ټولنيز عدالت تأمينول بايد لومړيتوب ولري.
